Zaburzenia nerwicowe - Гісторыя зьменаў

Andrei Zhalevich у 11:40, 5 лістапада 2025

2025-11-05T11:40:16Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:40, 5 lis 2025
Linia 10:		Linia 10:
	'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa [[Zaburzenia psychiczne\|zaburzeń psychicznych]] o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania'' występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.		'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa [[Zaburzenia psychiczne\|zaburzeń psychicznych]] o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania'' występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.

	Termin ten nie jest dłużej stosowany przez środowisko psychiatryczne w Stanach Zjednoczonych, ponieważ termin ten został usunięty z [[Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych\|Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych]] w 1980 r. wraz z publikacją DSM III~~{{Fakt\|data=2019-10}}~~. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem [[Zaburzenia lękowe\|zaburzeń lękowych]]. Wiązało się to z reorganizacją kategorii [[zaburzenia afektywne\|zaburzeń afektywnych]].		Termin ten nie jest dłużej stosowany przez środowisko psychiatryczne w Stanach Zjednoczonych, ponieważ termin ten został usunięty z [[Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych\|Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych]] w 1980 r. wraz z publikacją DSM III. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem [[Zaburzenia lękowe\|zaburzeń lękowych]]. Wiązało się to z reorganizacją kategorii [[zaburzenia afektywne\|zaburzeń afektywnych]].

	Dla zaburzeń nerwicowych charakterystycznym jest zachowany sąd realizujący; chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów ([[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne\|natręctw]], [[fobia\|fobii]]) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych, jednakże przeżywa lęk związany z nimi. Między innymi ta cecha – krytycyzm wobec swoich objawów – różni nerwicę od [[psychoza\|psychozy]].		Dla zaburzeń nerwicowych charakterystycznym jest zachowany sąd realizujący; chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów ([[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne\|natręctw]], [[fobia\|fobii]]) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych, jednakże przeżywa lęk związany z nimi. Między innymi ta cecha – krytycyzm wobec swoich objawów – różni nerwicę od [[psychoza\|psychozy]].

Andrei Zhalevich у 10:01, 5 лістапада 2025

2025-11-05T10:01:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 5 lis 2025
Linia 2:		Linia 2:
	'''[[MOWA\|MOWA]] :'''		'''[[MOWA\|MOWA]] :'''
	[[Zaburzenia nerwicowe\|Język polski]] \|		[[Zaburzenia nerwicowe\|Język polski]] \|
	[[~~?????~~\|Свята-Мова]] \|		[[Неўратычныя засмучэнні\|Свята-Мова]] \|
	[[~~?????~~\|Русский язык]]		[[Невротические расстройства\|Русский язык]]
	<hr>		<hr>
	'''Zaburzenia nerwicowe''' (~~łac. ?????,~~ eng. ~~?????~~, літ. [[~~?????~~]], рус. [[~~?????~~]]).		'''Zaburzenia nerwicowe''' (eng. Neurotic disorders, літ. [[Неўратычныя засмучэнні]], рус. [[Невротические расстройства]]).
	<hr>		<hr>

	'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa [[Zaburzenia psychiczne\|zaburzeń psychicznych]] o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania'' występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.		'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa [[Zaburzenia psychiczne\|zaburzeń psychicznych]] o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania'' występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.

	Termin ten nie jest dłużej stosowany przez środowisko psychiatryczne w Stanach Zjednoczonych, ponieważ termin ten został usunięty z [[Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych\|Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych]] w 1980 r. wraz z publikacją DSM III{{Fakt\|data=2019-10}}. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem [[Zaburzenia lękowe\|zaburzeń lękowych]]. Wiązało się to z reorganizacją kategorii [[zaburzenia afektywne\|zaburzeń afektywnych]]<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Bilikiewicz \|imię = Adam \|nazwisko2 = Pużyński \|imię2 = Stanisław \|nazwisko3 = Wciórka \|imię3 = Jacek \|nazwisko4 = Rybakowski \|imię4 = Janusz \|tytuł = Psychiatria \|tom = 3 \|strony = 434 \|wydawca = Urban & Parner \|miejsce = Wrocław \|rok = 2003 \|isbn = 83-87944-24-6}}</ref>.		Termin ten nie jest dłużej stosowany przez środowisko psychiatryczne w Stanach Zjednoczonych, ponieważ termin ten został usunięty z [[Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych\|Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych]] w 1980 r. wraz z publikacją DSM III{{Fakt\|data=2019-10}}. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem [[Zaburzenia lękowe\|zaburzeń lękowych]]. Wiązało się to z reorganizacją kategorii [[zaburzenia afektywne\|zaburzeń afektywnych]].

	Dla zaburzeń nerwicowych charakterystycznym jest zachowany sąd realizujący; chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów ([[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne\|natręctw]], [[fobia\|fobii]]) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych, jednakże przeżywa lęk związany z nimi. Między innymi ta cecha – krytycyzm wobec swoich objawów – różni nerwicę od [[psychoza\|psychozy]].		Dla zaburzeń nerwicowych charakterystycznym jest zachowany sąd realizujący; chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów ([[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne\|natręctw]], [[fobia\|fobii]]) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych, jednakże przeżywa lęk związany z nimi. Między innymi ta cecha – krytycyzm wobec swoich objawów – różni nerwicę od [[psychoza\|psychozy]].

	Dawne (historyczne) nazwy na zaburzenia nerwicowe to ''podrażnienie mlecza'', ''nerwospazmy'', ''newroza zmienna'', ''ogólna nadczułość'', ''newrozyzm'' czy ''cerebropatia sercowo-mózgowa''<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Jarosz \|imię = Marek \|tytuł = Co każdy powinien wiedzieć o chorobach psychicznych \|wydawca = Piątek Trzynastego Wydawnictwo \|miejsce = Łódź \|data = 2004 \|seria = Nasze zdrowie \|strony = 68–69 \|isbn = 83-7415-003-3}}</ref>. Termin „nerwica” (ang. ''neurosis'') został wprowadzony w XVIII w. przez szkockiego lekarza [[William Cullen\|Williama Cullena]].		Dawne (historyczne) nazwy na zaburzenia nerwicowe to ''podrażnienie mlecza'', ''nerwospazmy'', ''newroza zmienna'', ''ogólna nadczułość'', ''newrozyzm'' czy ''cerebropatia sercowo-mózgowa''. Termin „nerwica” (ang. ''neurosis'') został wprowadzony w XVIII w. przez szkockiego lekarza [[William Cullen\|Williama Cullena]].

	== Mechanizm ==		== Mechanizm ==

	Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Rosenhan \|imię = D.L. \|nazwisko2 = Seligman \|imię2 = M.E.P. \|tytuł = Psychopatologia, Tom I i II \|rok = 1994 \|miejsce = Warszawa \|wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne \|isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.		Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.

	* [[lęk]] – irracjonalne zachowanie wynikające z nieuzasadnionego poczucia niepokoju, punkt krystalizacyjny dla innych objawów		* [[lęk]] – irracjonalne zachowanie wynikające z nieuzasadnionego poczucia niepokoju, punkt krystalizacyjny dla innych objawów

Andrei Zhalevich: /* Mechanizm */

2025-11-05T09:57:13Z

Mechanizm

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 5 lis 2025
Linia 17:		Linia 17:

	== Mechanizm ==		== Mechanizm ==
	~~<!-- MECHANIZM POWSTAWANIA NERWIC /start -->~~
	~~{{Image label begin\|image= Mechanizm powstawania nerwicy.png\|width=450\|float=right}}~~

	~~{{Image label\|x=-250.0\|y=-45.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>'''[[stres\|<span style="color:red">STRES</span>]] PRZEWLEKŁY'''<br />[[Psychosomatyka\|psychosomatyczny]], chroniczny</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-270.0\|y=-190.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>WZMOŻONA [[Działanie (socjologia)\|AKTYWNOŚĆ]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-285.0\|y=-290.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>REAKCJE<br />[[Adaptacja (psychologia)\|PRZYSTOSOWAWCZE]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-320.0\|y=-400.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-20.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[Kategoryzacja percepcyjna\|PRZEDEFINIOWANIE<br />SYTUACJI]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>ZMIANA<br />ŚRODKÓW</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-500.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[Substytucja (psychologia)\|SUBSTYTUCJA]]<br />CELU</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-720.0\|y=-450.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>STABILIZACJA<br />[[zachowanie\|ZACHOWANIA]]<br />(PRZECZEKANIE)</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-285.0\|y=-660.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>DALSZA [[frustracja\|FRUSTRACJA]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-790.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>[[mechanizmy obronne\|REAKCJE OBRONNE]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-320.0\|y=-875.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-70.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[agresja (psychologia)\|AGRESJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[fiksacja\|FIKSACJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-520.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[regresja (psychologia)\|REGRESJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-720.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[racjonalizacja\|RACJONALIZACJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-290.0\|y=-1070.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>REAKCJE NERWICOWE</big></center>}}~~

	~~{{Image label end}}~~

	~~<!-- MECHANIZM POWSTAWANIA NERWIC /stop -->~~
	Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Rosenhan \|imię = D.L. \|nazwisko2 = Seligman \|imię2 = M.E.P. \|tytuł = Psychopatologia, Tom I i II \|rok = 1994 \|miejsce = Warszawa \|wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne \|isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.		Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Rosenhan \|imię = D.L. \|nazwisko2 = Seligman \|imię2 = M.E.P. \|tytuł = Psychopatologia, Tom I i II \|rok = 1994 \|miejsce = Warszawa \|wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne \|isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.

Andrei Zhalevich: /* Przyczyny */

2025-11-05T09:56:28Z

Przyczyny

← poprzednia wersja		Wersja z 10:56, 5 lis 2025
Linia 95:		Linia 95:

	== Przyczyny ==		== Przyczyny ==
	~~<!-- TŁO I PRZYCZYNY POWSTAWANIA NERWIC /start -->~~
	~~<div style="margin: 50px auto 50px; width: 500px"><center>{{Image label begin\|image= Circle diagram1.png\|width=500\|float=center}}~~
	~~{{Image label\|x=30.0\|y=230\|scale=0.5\|text=<div align="right"><br /><br />[[rodzina]]←<br />[[Praca (działalność człowieka)\|praca]]←</div>}}~~
	~~{{Image label\|x=120.0\|y=100.0\|scale=0.5\|text=<center>'''WYMAGANIA<br />SPOŁECZNE<br />I<br />[[rola społeczna\|ROLA SPOŁECZNA]]'''</center>}}~~
	{{Image label\|x=845.0\|y=230.0\|scale=0.5\|text=<div align="left">→stan fizyczny<br />→stan [[układ nerwowy\|układu nerwowego]]<br />→rola [[Neuroprzekaźnik\|neurotransmiterów]]<br />→[[Dziedziczenie (biologia)\|dziedziczne]] i wrodzone<br />cechy [[temperament]]alne</div>}}
	~~{{Image label\|x=630.0\|y=90.0\|scale=0.5\|text=<center>'''<br />CZYNNIKI<br />[[biologia\|BIOLOGICZNE]]'''</center>}}~~
	~~{{Image label\|x=400.0\|y=580.0\|scale=0.5\|text=<center>'''<br />PRZEŻYCIA<br />[[trauma\|TRAUMATYCZNE]]'''</center>}}~~
	~~{{Image label\|x=300.0\|y=720.0\|scale=0.5\|text=<center>↓        ↓<br />[[Trauma\|urazy psychiczne]]    [[stres]] przewlekły</center>}}~~
	~~{{Image label\|x=440.0\|y=380.0\|scale=0.5\|text=<center>'''<span style="color: Darkred"><big>NERWICA</big></span>'''</center>}}~~
	~~{{Image label end}}</center></div style>~~

	~~<!-- TŁO I PRZYCZYNY POWSTAWANIA NERWIC /stop -->~~
	~~{{clear}}~~

	Źródłem zaburzeń nerwicowych są nierozwiązane nieuświadomione konflikty wewnętrzne, najczęściej pomiędzy dążeniami jednostki a jej możliwościami, [[potrzeba]]mi a obowiązkami, pragnieniami a [[norma społeczna\|normami społecznymi]]. Pojawiają się wtedy, kiedy wrażliwa i nieodporna na stresy osobowość poddawana jest presji sytuacji (często świadomie akceptowanej), a wymagającej od niej funkcjonowania sprzecznego z nieuświadomionymi tendencjami. Przyczyną nerwic może być także deficyt opieki rodzicielskiej w dzieciństwie lub nieodreagowany uraz ([[trauma]]).		Źródłem zaburzeń nerwicowych są nierozwiązane nieuświadomione konflikty wewnętrzne, najczęściej pomiędzy dążeniami jednostki a jej możliwościami, [[potrzeba]]mi a obowiązkami, pragnieniami a [[norma społeczna\|normami społecznymi]]. Pojawiają się wtedy, kiedy wrażliwa i nieodporna na stresy osobowość poddawana jest presji sytuacji (często świadomie akceptowanej), a wymagającej od niej funkcjonowania sprzecznego z nieuświadomionymi tendencjami. Przyczyną nerwic może być także deficyt opieki rodzicielskiej w dzieciństwie lub nieodreagowany uraz ([[trauma]]).

Andrei Zhalevich у 09:54, 5 лістапада 2025

2025-11-05T09:54:36Z

@@ Linia 306: / Linia 306: @@
 Często stosowaną metodą jest również [[farmakoterapia]] – stosowana jako [[leczenie objawowe]], doraźnie wspomagające, zależne od stanu pacjenta. Stosuje się przede wszystkim [[Leki przeciwlękowe|leki anksjolityczne]], np. w [[zespół lęku napadowego|lęku napadowym]] lub w sytuacji, gdy objawy nie pozwalają na podjęcie psychoterapii. Drugą najczęściej stosowaną grupą leków są [[selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny|SSRI]] – [[Leki przeciwdepresyjne|leki antydepresyjne]] drugiej generacji wykazujące się działaniem anksjolitycznym.
 <hr>
@@ Linia 333: / Linia 312: @@
 [[Category:Zagadnienia kliniczne]]

Andrei Zhalevich: Створана старонка са зьместам '
'''MOWA :''' Język polski | Свята-Мова | Русский язык
'''Zaburzenia nerwicowe''' (łac. ?????, eng. ?????, літ. ?????, рус. ?????).
'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa zaburzeń psychicznych o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zes...'

2025-11-05T09:47:01Z

Створана старонка са зьместам '<hr class="swiatlo" id="swiatlo"> '''MOWA :''' Język polski | Свята-Мова | Русский язык <hr> '''Zaburzenia nerwicowe''' (łac. ?????, eng. ?????, літ. ?????, рус. ?????). <hr> '''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa zaburzeń psychicznych o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zes...'

Nowa strona

<hr class="swiatlo" id="swiatlo">
'''[[MOWA|MOWA]] :'''
[[Zaburzenia nerwicowe|Język polski]] |
[[?????|Свята-Мова]] |
[[?????|Русский язык]]
<hr>
'''Zaburzenia nerwicowe''' (łac. ?????, eng. ?????, літ. [[?????]], рус. [[?????]]).
<hr>

'''Zaburzenia nerwicowe''', zwane również neurozami – grupa [[Zaburzenia psychiczne|zaburzeń psychicznych]] o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako ''zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania'' występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.

Termin ten nie jest dłużej stosowany przez środowisko psychiatryczne w Stanach Zjednoczonych, ponieważ termin ten został usunięty z [[Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych|Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych]] w 1980 r. wraz z publikacją DSM III{{Fakt|data=2019-10}}. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem [[Zaburzenia lękowe|zaburzeń lękowych]]. Wiązało się to z reorganizacją kategorii [[zaburzenia afektywne|zaburzeń afektywnych]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bilikiewicz |imię = Adam |nazwisko2 = Pużyński |imię2 = Stanisław |nazwisko3 = Wciórka |imię3 = Jacek |nazwisko4 = Rybakowski |imię4 = Janusz |tytuł = Psychiatria |tom = 3 |strony = 434 |wydawca = Urban & Parner |miejsce = Wrocław |rok = 2003 |isbn = 83-87944-24-6}}</ref>.

Dla zaburzeń nerwicowych charakterystycznym jest zachowany sąd realizujący; chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów ([[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne|natręctw]], [[fobia|fobii]]) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych, jednakże przeżywa lęk związany z nimi. Między innymi ta cecha – krytycyzm wobec swoich objawów – różni nerwicę od [[psychoza|psychozy]].

Dawne (historyczne) nazwy na zaburzenia nerwicowe to ''podrażnienie mlecza'', ''nerwospazmy'', ''newroza zmienna'', ''ogólna nadczułość'', ''newrozyzm'' czy ''cerebropatia sercowo-mózgowa''<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Jarosz |imię = Marek |tytuł = Co każdy powinien wiedzieć o chorobach psychicznych |wydawca = Piątek Trzynastego Wydawnictwo |miejsce = Łódź |data = 2004 |seria = Nasze zdrowie |strony = 68–69 |isbn = 83-7415-003-3}}</ref>. Termin „nerwica” (ang. ''neurosis'') został wprowadzony w XVIII w. przez szkockiego lekarza [[William Cullen|Williama Cullena]].

== Mechanizm ==

{{Image label begin|image= Mechanizm powstawania nerwicy.png|width=450|float=right}}

{{Image label|x=-250.0|y=-45.0|scale=-0.5|text=<center><big>'''[[stres|STRES]] PRZEWLEKŁY''' [[Psychosomatyka|psychosomatyczny]], chroniczny</big></center>}}

{{Image label|x=-270.0|y=-190.0|scale=-0.5|text=<center><big>WZMOŻONA [[Działanie (socjologia)|AKTYWNOŚĆ]]</big></center>}}

{{Image label|x=-285.0|y=-290.0|scale=-0.5|text=<center><big>REAKCJE [[Adaptacja (psychologia)|PRZYSTOSOWAWCZE]]</big></center>}}

{{Image label|x=-320.0|y=-400.0|scale=-0.5|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}

{{Image label|x=-20.0|y=-475.0|scale=-0.5|text=<center>[[Kategoryzacja percepcyjna|PRZEDEFINIOWANIE SYTUACJI]]</center>}}

{{Image label|x=-295.0|y=-475.0|scale=-0.5|text=<center>ZMIANA ŚRODKÓW</center>}}

{{Image label|x=-500.0|y=-475.0|scale=-0.5|text=<center>[[Substytucja (psychologia)|SUBSTYTUCJA]] CELU</center>}}

{{Image label|x=-720.0|y=-450.0|scale=-0.5|text=<center>STABILIZACJA [[zachowanie|ZACHOWANIA]] (PRZECZEKANIE)</center>}}

{{Image label|x=-285.0|y=-660.0|scale=-0.5|text=<center><big>DALSZA [[frustracja|FRUSTRACJA]]</big></center>}}

{{Image label|x=-295.0|y=-790.0|scale=-0.5|text=<center><big>[[mechanizmy obronne|REAKCJE OBRONNE]]</big></center>}}

{{Image label|x=-320.0|y=-875.0|scale=-0.5|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}

{{Image label|x=-70.0|y=-930.0|scale=-0.5|text=<center>[[agresja (psychologia)|AGRESJA]]</center>}}

{{Image label|x=-295.0|y=-930.0|scale=-0.5|text=<center>[[fiksacja|FIKSACJA]]</center>}}

{{Image label|x=-520.0|y=-930.0|scale=-0.5|text=<center>[[regresja (psychologia)|REGRESJA]]</center>}}

{{Image label|x=-720.0|y=-930.0|scale=-0.5|text=<center>[[racjonalizacja|RACJONALIZACJA]]</center>}}

{{Image label|x=-290.0|y=-1070.0|scale=-0.5|text=<center><big>REAKCJE NERWICOWE</big></center>}}

{{Image label end}}


Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Rosenhan |imię = D.L. |nazwisko2 = Seligman |imię2 = M.E.P. |tytuł = Psychopatologia, Tom I i II |rok = 1994 |miejsce = Warszawa |wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne |isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.

* [[lęk]] – irracjonalne zachowanie wynikające z nieuzasadnionego poczucia niepokoju, punkt krystalizacyjny dla innych objawów
* [[zaburzenia wegetatywne]] – dolegliwości [[ból]]owe, [[zaburzenia snu]], [[zaburzenia łaknienia]], [[zaburzenia seksualne]]

== Przejawy w kontaktach interpersonalnych ==
* '''[[Perfekcjonizm]]''' – uznawanie działania o cechach doskonałości za jedynie dopuszczalne
* '''[[Egocentryzm]]''' – nadmierna koncentracja uwagi na sobie i poczucie szczególnego charakteru własnych dolegliwości nerwicowych; nieuzasadnione oczekiwania wobec otoczenia
* '''[[Uzależnienie]]''' – od osób, używek, nawyków itp.

== Objawy ==
Manifestacje zaburzeń nerwicowych mogą przyjmować następujące obrazy:

* '''objawy somatyczne:'''
** porażenia narządów ruchu lub pewnych ich części,
** brak czucia ([[znieczulenie|anestezja]], [[analgezja]]) pewnych obszarów skóry, zaburzenia wzroku, słuchu lub nadmierna wrażliwość na bodźce, trudności z oddychaniem, uczucie ciasnoty w klatce piersiowej,
** napięciowy ból głowy, ból żołądka, serca, kręgosłupa, zawroty głowy, drżenie kończyn, kołatanie serca, nagłe uderzenie gorąca,
** zespoły objawów charakterystyczne dla niektórych chorób czy stanów fizjologicznych (np. urojona ciąża, zaburzenia mowy, zaburzenia równowagi, napady drgawkowe przypominające padaczkę itd.),
** zaburzenia funkcjonowania organów wewnętrznych,
** [[Dysfunkcje seksualne|zaburzenia seksualne]] (np. zaburzenia [[Erekcja (fizjologia)|erekcji]], [[anorgazmia]], [[wytrysk przedwczesny]]),
* '''zaburzenia [[procesy poznawcze|funkcji poznawczych]]:'''
** [[Obsesje|natrętne myślenie]],
** [[Kompulsje|natręctwa ruchowe]],
** zaburzenia pamięci,
** trudności w koncentracji uwagi,
** subiektywnie odczuwalne zmiany w percepcji rzeczywistości (np. [[derealizacja]]),
* '''zaburzenia [[Emocja|emocji]]:'''
** [[fobia|fobie]] – patologiczny lęk przed pewnymi przedmiotami (np. ostrymi narzędziami), zwierzętami (np. pająkami, myszami), sytuacjami (lęk przed otwartą przestrzenią – [[agorafobia]], zamkniętą przestrzenią [[klaustrofobia]], lęk przed [[autobus]]ami, tłumem, ekspozycją społeczną, wyjazdami),
** [[lęk wolnopłynący]], nieokreślony [[niepokój (psychologia)|niepokój]],
** nagłe napady lęku,
** brak motywacji, [[Apatia (psychopatologia)|apatia]],
** zanik zdolności odczuwania przyjemności ([[anhedonia]])
** stan podwyższonego napięcia, poirytowanie,
** [[labilność emocjonalna]],
** przygnębienie,
** zaburzenia [[sen|snu]], najczęściej [[bezsenność]].

'''Powyższe objawy nie mają podłoża organicznego.''' '''Mogą mieć różne nasilenie.'''

== Przyczyny ==

<div style="margin: 50px auto 50px; width: 500px"><center>{{Image label begin|image= Circle diagram1.png|width=500|float=center}}
{{Image label|x=30.0|y=230|scale=0.5|text=<div align="right"> [[rodzina]]← [[Praca (działalność człowieka)|praca]]←</div>}}
{{Image label|x=120.0|y=100.0|scale=0.5|text=<center>'''WYMAGANIA SPOŁECZNE I [[rola społeczna|ROLA SPOŁECZNA]]'''</center>}}
{{Image label|x=845.0|y=230.0|scale=0.5|text=<div align="left">→stan fizyczny →stan [[układ nerwowy|układu nerwowego]] →rola [[Neuroprzekaźnik|neurotransmiterów]] →[[Dziedziczenie (biologia)|dziedziczne]] i wrodzone cechy [[temperament]]alne</div>}}
{{Image label|x=630.0|y=90.0|scale=0.5|text=<center>''' CZYNNIKI [[biologia|BIOLOGICZNE]]'''</center>}}
{{Image label|x=400.0|y=580.0|scale=0.5|text=<center>''' PRZEŻYCIA [[trauma|TRAUMATYCZNE]]'''</center>}}
{{Image label|x=300.0|y=720.0|scale=0.5|text=<center>↓        ↓ [[Trauma|urazy psychiczne]]    [[stres]] przewlekły</center>}}
{{Image label|x=440.0|y=380.0|scale=0.5|text=<center>'''<big>NERWICA</big>'''</center>}}
{{Image label end}}</center></div style>


{{clear}}

Źródłem zaburzeń nerwicowych są nierozwiązane nieuświadomione konflikty wewnętrzne, najczęściej pomiędzy dążeniami jednostki a jej możliwościami, [[potrzeba]]mi a obowiązkami, pragnieniami a [[norma społeczna|normami społecznymi]]. Pojawiają się wtedy, kiedy wrażliwa i nieodporna na stresy osobowość poddawana jest presji sytuacji (często świadomie akceptowanej), a wymagającej od niej funkcjonowania sprzecznego z nieuświadomionymi tendencjami. Przyczyną nerwic może być także deficyt opieki rodzicielskiej w dzieciństwie lub nieodreagowany uraz ([[trauma]]).

== Skutki ==
Wtórnymi skutkami nerwicy może być: zaniżone poczucie własnej wartości i dążenie do kompensowania go szczególnymi osiągnięciami, czy nadmiernym zaangażowaniem w pracę. Szczególną uwagę zwrócił na ten aspekt [[Alfred Adler]]. Współcześnie za podstawowy skutek nerwicy uważa się zgeneralizowaną utratę radości życia. Szczegółowo może to być np. wypadanie z [[rola społeczna|ról społecznych]] i rodzinnych, nadużywanie systemu medycznego, zbędnie podejmowana [[Rozpoznanie (medycyna)|diagnostyka]], zbędne [[uzależnienie|uzależniające]] stosowanie farmakoterapii, spadek aktywności i wydolności zawodowej, izolacja w domu, a nawet [[samobójstwo|samobójstwa]].

== Schemat zaburzeń nerwicowych [[DSM-IV]] ==


{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" align="center"
|- align="center"
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
| style="width:20%;" colspan="2" | <big>'''[[Lęk|LĘK]]''' </big>
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
| style="width:10%;" |
|- align="center"
|  
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 1px;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
|
|
|
|
|- align="center"
|  
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 0 1px;" |
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
|
|- align="center"
|
| colspan="2" | '''odczuwany'''
|
|
| colspan="2" | '''domniemany'''
|
|
|
|- align="center"
|  
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 1px;" |
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
|
|
|
|- align="center"
|  
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 0 1px;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 0 1px;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
|- align="center"
| colspan="2" | '''''[[zaburzenia psychiczne|zaburzenia]] związane ze [[strach]]em'''''
| colspan="2" | '''''[[zaburzenia psychiczne|zaburzenia]] związane z [[lęk]]iem'''''
| colspan="2" | '''''[[zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne|zaburzenia obsesyjno- kompulsyjne]]'''''
| colspan="2" | '''''[[zaburzenia somatoformiczne|zaburzenia somatoformiczne]]'''''
|
|
|- align="center"
|  
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 0 1px;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
|- align="center"
| colspan="2" | '''''[[fobia]]''''', '''''[[Zespół stresu pourazowego|PTSD]]''''' 
| colspan="2" | '''''[[zespół lęku napadowego|zespół paniki]]''''', '''''[[zespół lęku uogólnionego|zespół lęku uogólnionego]]'''''
|
|
| colspan="2" | '''''[[zaburzenia dysocjacyjne|zaburzenia dysocjacyjne, konwersyjne]]'''''
|
|
|- align="center"
|  
|
|
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 1px 0;" |
|
|- align="center"
|  
|
|
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 0 0 1px;" |
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|- align="center"
|
|
|
|
| colspan="2" | '''''[[Amnezja dysocjacyjna|amnezja psychogenna]]''''', '''''[[fuga dysocjacyjna|fuga]]'''''
| colspan="2" | '''''[[zaburzenie somatyzacyjne|zaburzenia somatyzacyjne]]'''''
| colspan="2" | '''''[[Zaburzenie dysocjacyjne tożsamości|osobowość mnoga]]'''''
|- align="center"
|  
|
|
|
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
|- align="center"
|
|
|
|
|
|
| colspan="2" | '''''[[psychalgia|uporczywe bóle psychogenne]]''''', '''''[[hipochondria]]'''''
|
|
|- align="center"
|  
|
|
|
|
|
| style="border-style: solid; border-width: 0 1px 0 0;" |
|
|
|
|- align="center"
|
|
|
|
|
|
| colspan="2" | '''''[[dysmorfofobia]]'''''
|
|
|}

== Podział zaburzeń nerwicowych według ICD-10 ==
W klasyfikacji [[Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10|ICD-10]] zaburzenia nerwicowe są definiowane jako [[zaburzenia psychiczne]] niemające podłoża organicznego, w których nie dochodzi do zakłócenia oceny realności ani trudności w rozróżnieniu między subiektywnymi doświadczeniami choroby a realnością zewnętrzną. Nawet znacznie zaburzone zachowanie pozostaje w granicach akceptowanych społecznie. Zachowania nieakceptowane społecznie mogą się ujawnić w stanach [[Zaburzenia dysocjacyjne|dysocjacji]].

Do zaburzeń nerwicowych [[Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10|ICD-10]] zalicza:

* [[zaburzenia lękowe]], w tym w postaci fobii,
* [[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne|zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne]] (dawniej nerwica natręctw),
* [[Zespół stresu pourazowego|reakcje na ciężki stres]] i [[zaburzenia adaptacyjne]],
* [[zaburzenia dysocjacyjne]] (konwersyjne),
* [[zaburzenia somatoformiczne|zaburzenia występujące pod postacią somatyczną]].

== Podział nerwic według [[Antoni Kępiński|Antoniego Kępińskiego]] ==
* '''[[neurastenia|nerwica neurasteniczna]]''' – poczucie zmęczenia nieadekwatne do sytuacji, spowolnienie [[procesy poznawcze|procesów poznawczych]],
** '''hiposteniczna''' – ogólne osłabienie bez podłoża organicznego,
** '''hipersteniczna''' – rozdrażnienie, objawy somatyczne: bóle głowy (tzw. kask), [[derealizacja]], [[lęk]]liwość, [[hipersomnia]],
* '''nerwica hipochondryczna''' – zgeneralizowane poczucie choroby, skupienie uwagi na doznaniach, błędne koło oparte na nieustannej interpretacji i transformacji objawów,
* '''nerwica histeryczna''' – przeniesienie [[lęk]]u na sferę somatyczną – intensywność, ekspansja objawów, teatralność (zob. [[Histrioniczne zaburzenie osobowości|osobowość histrioniczna]]),
* '''nerwica depresyjna''' – smutek, [[Apatia (psychopatologia)|apatia]], zahamowanie psychoruchowe,
* '''[[Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne|nerwica anankastyczna]]''' – wyobrażenie i rytuały redukujące lęk, zespół natręctw i kompulsyjnych zachowań,
* '''nerwica lękowa''' – [[fobia]].

== Leczenie nerwic ==
Przyjmuje się, że podstawą leczenia w większości przypadków powinna być [[psychoterapia]], która poprzez zmianę zachowania i interpretacji własnych objawów i bodźców lękotwórczych pozwala przerwać mechanizm błędnego koła ([[Psychoterapia poznawczo-behawioralna|terapia poznawczo-behawioralna]]). Psychoterapia pozwala również rozwiązać [[Konflikt intrapersonalny|konflikty intrapsychiczne]], które leżą u podłoża wielu zaburzeń z tej grupy.

Często stosowaną metodą jest również [[farmakoterapia]] – stosowana jako [[leczenie objawowe]], doraźnie wspomagające, zależne od stanu pacjenta. Stosuje się przede wszystkim [[Leki przeciwlękowe|leki anksjolityczne]], np. w [[zespół lęku napadowego|lęku napadowym]] lub w sytuacji, gdy objawy nie pozwalają na podjęcie psychoterapii. Drugą najczęściej stosowaną grupą leków są [[selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny|SSRI]] – [[Leki przeciwdepresyjne|leki antydepresyjne]] drugiej generacji wykazujące się działaniem anksjolitycznym.

== Klasyfikacja ICD10 ==
{| class="wikitable"
|-
! kod ICD10 !! nazwa choroby
|-
| {{ICD10|F40}} || Zaburzenia lękowe w postaci fobii
|-
| {{ICD10|F41}} || Inne zaburzenia lękowe
|-
| {{ICD10|F42}} || Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
|-
| {{ICD10|F43}} || Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne
|-
| {{ICD10|F44}} || Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)
|-
| {{ICD10|F45}} || Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną (somatoform disorders)
|-
| {{ICD10|F48}} || Inne zaburzenia nerwicowe
|-
|}

<hr>
== Krynicy / Źródła ==
# https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaburzenia_nerwicowe

[[Category:Zagadnienia kliniczne]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 5 lis 2025
Linia 17:		Linia 17:

	== Mechanizm ==		== Mechanizm ==
	~~<!-- MECHANIZM POWSTAWANIA NERWIC /start -->~~
	~~{{Image label begin\|image= Mechanizm powstawania nerwicy.png\|width=450\|float=right}}~~

	~~{{Image label\|x=-250.0\|y=-45.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>'''[[stres\|<span style="color:red">STRES</span>]] PRZEWLEKŁY'''<br />[[Psychosomatyka\|psychosomatyczny]], chroniczny</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-270.0\|y=-190.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>WZMOŻONA [[Działanie (socjologia)\|AKTYWNOŚĆ]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-285.0\|y=-290.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>REAKCJE<br />[[Adaptacja (psychologia)\|PRZYSTOSOWAWCZE]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-320.0\|y=-400.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-20.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[Kategoryzacja percepcyjna\|PRZEDEFINIOWANIE<br />SYTUACJI]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>ZMIANA<br />ŚRODKÓW</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-500.0\|y=-475.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[Substytucja (psychologia)\|SUBSTYTUCJA]]<br />CELU</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-720.0\|y=-450.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>STABILIZACJA<br />[[zachowanie\|ZACHOWANIA]]<br />(PRZECZEKANIE)</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-285.0\|y=-660.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>DALSZA [[frustracja\|FRUSTRACJA]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-790.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>[[mechanizmy obronne\|REAKCJE OBRONNE]]</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-320.0\|y=-875.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>MOŻLIWOŚCI</big></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-70.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[agresja (psychologia)\|AGRESJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-295.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[fiksacja\|FIKSACJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-520.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[regresja (psychologia)\|REGRESJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-720.0\|y=-930.0\|scale=-0.5\|text=<center><small>[[racjonalizacja\|RACJONALIZACJA]]</small></center>}}~~

	~~{{Image label\|x=-290.0\|y=-1070.0\|scale=-0.5\|text=<center><big>REAKCJE NERWICOWE</big></center>}}~~

	~~{{Image label end}}~~

	~~<!-- MECHANIZM POWSTAWANIA NERWIC /stop -->~~
	Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Rosenhan \|imię = D.L. \|nazwisko2 = Seligman \|imię2 = M.E.P. \|tytuł = Psychopatologia, Tom I i II \|rok = 1994 \|miejsce = Warszawa \|wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne \|isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.		Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim [[sprzężenie zwrotne\|sprzężeniu zwrotnym]] pomiędzy objawami<ref>{{cytuj książkę \|nazwisko = Rosenhan \|imię = D.L. \|nazwisko2 = Seligman \|imię2 = M.E.P. \|tytuł = Psychopatologia, Tom I i II \|rok = 1994 \|miejsce = Warszawa \|wydawca = Polskie Towarzystwo Psychologiczne \|isbn =}}</ref>. Np. lęk wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy wegetatywne.