Układ nerwowy: Różnice pomiędzy wersjami
Z M.O.W.A.
mNie podano opisu zmian |
|||
| Linia 10: | Linia 10: | ||
File:TE-Nervous_system_diagram.svg | File:TE-Nervous_system_diagram.svg | ||
</gallery><hr> | </gallery><hr> | ||
: 1. '''[[Ośrodkowy układ nerwowy]]''' (łac. ''systema nervosum centrale''; ang. ''central nervous system'') | |||
::* '''[[Rdzeń kręgowy]]''' (łac. ''medulla spinalis''; ang. ''spinal cord'') | |||
::* '''[[Mózgowie]]''' (łac. ''encephalon''; ang. ''brain'') | |||
::: a) '''[[Móżdżek]]''' (łac. i ang. ''cerebellum'') | |||
::: b) '''[[Pień mózgu]]''' (łac. ''truncus cerebri''; ang. ''brain stem'') | |||
:::: – '''[[Rdzeń przedłużony]]''' (opuszka; łac. i ang. ''medulla oblongata'') | |||
:::: – '''[[Most (mózg)|Most]]''' (łac. i ang. ''pons'') | |||
:::: – '''[[Śródmózgowie]]''' (łac. ''mesencephalon''; ang. ''midbrain'') | |||
::: c) '''[[kresomózgowie|Mózg]]''' (łac. i ang. ''cerebrum'') | |||
:::: – '''[[Półkula mózgu|Półkule mózgu]]''' (łac. ''hemisphaeria cerebri''; ang. ''cerebral hemispheres'') | |||
:::: – '''[[Międzymózgowie]]''' (łac. i ang. ''diencephalon'') | |||
: 2. '''[[Obwodowy układ nerwowy]]''' (łac. ''systema nervosum periphericum''; ang. ''peripheral nervous system'') | |||
::* '''[[Somatyczny układ nerwowy]]''' (łac. ''systema nervosum somaticum''; ang. ''somatic nervous system'') | |||
::* '''[[Autonomiczny układ nerwowy]]''' (wegetatywny; łac. ''systema nervosum autonomicum''; ang. ''autonomic (visceral) nervous system'') | |||
::: – '''[[Układ współczulny|część współczulna]]''' (układ sympatyczny; łac. ''pars sympathica''; ang. ''sympathetic nervous system'') | |||
::: – '''[[Układ przywspółczulny|część przywspółczulna]]''' (układ parasympatyczny; łac. ''pars parasympathica''; ang. ''parasympathetic nervous system'') | |||
::: – {{fakt|'''[[Układ enteryczny|część enteryczna]]''' (układ żołądkowo-jelitowy|data=2012-03}}; jelitowy układ nerwowy{{odn|Krzymowski|Przała|2005|s=416}}; ang. ''Enteric nervous system''{{odn|Krzymowski|Przała|2005|s=416}}) | |||
== Centralny (ośrodkowy) układ nerwowy == | == Centralny (ośrodkowy) układ nerwowy == | ||
Ośrodkowy układ nerwowy, centralny układ nerwowy (łac. systema nervosum centrale, OUN, CUN, CNS od ang. central nervous system, літ. [[Цэнтральная нервовая сістэма]], рус. [[Центральная нервная система ]], ЦНС). | Ośrodkowy układ nerwowy, centralny układ nerwowy (łac. systema nervosum centrale, OUN, CUN, CNS od ang. central nervous system, літ. [[Цэнтральная нервовая сістэма]], рус. [[Центральная нервная система ]], ЦНС). | ||
| Linia 38: | Linia 58: | ||
# https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy | # https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy | ||
# https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy_człowieka | # https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy_człowieka | ||
# https://pl.wikipedia.org/wiki/Ośrodkowy_układ_nerwowy | |||
# https://ru.wikipedia.org/wiki/Нервная_система | # https://ru.wikipedia.org/wiki/Нервная_система | ||
Центральная нервная система | |||
Периферическая нервная система | |||
# https://be.wikipedia.org/wiki/Нервовая_сістэма | # https://be.wikipedia.org/wiki/Нервовая_сістэма | ||
# https://fizjoterapeuty.pl/uklad-nerwowy/uklad-nerwowy-podstawowe-informacje.html | # https://fizjoterapeuty.pl/uklad-nerwowy/uklad-nerwowy-podstawowe-informacje.html | ||
Wersja z 17:08, 28 lis 2023
MOWA : Język polski | Света-Мова | Русский язык
Układ nerwowy (łac. systema nervosum; ang. nervous system, літ. Нервовая сістэма, рус. Нервная система).
- 1. Ośrodkowy układ nerwowy (łac. systema nervosum centrale; ang. central nervous system)
- Rdzeń kręgowy (łac. medulla spinalis; ang. spinal cord)
- Mózgowie (łac. encephalon; ang. brain)
- a) Móżdżek (łac. i ang. cerebellum)
- b) Pień mózgu (łac. truncus cerebri; ang. brain stem)
- – Rdzeń przedłużony (opuszka; łac. i ang. medulla oblongata)
- – Most (łac. i ang. pons)
- – Śródmózgowie (łac. mesencephalon; ang. midbrain)
- c) Mózg (łac. i ang. cerebrum)
- – Półkule mózgu (łac. hemisphaeria cerebri; ang. cerebral hemispheres)
- – Międzymózgowie (łac. i ang. diencephalon)
- 2. Obwodowy układ nerwowy (łac. systema nervosum periphericum; ang. peripheral nervous system)
- Somatyczny układ nerwowy (łac. systema nervosum somaticum; ang. somatic nervous system)
- Autonomiczny układ nerwowy (wegetatywny; łac. systema nervosum autonomicum; ang. autonomic (visceral) nervous system)
- – część współczulna (układ sympatyczny; łac. pars sympathica; ang. sympathetic nervous system)
- – część przywspółczulna (układ parasympatyczny; łac. pars parasympathica; ang. parasympathetic nervous system)
- – Шаблён:Fakt; jelitowy układ nerwowyШаблён:Odn; ang. Enteric nervous systemШаблён:Odn)
Centralny (ośrodkowy) układ nerwowy
Ośrodkowy układ nerwowy, centralny układ nerwowy (łac. systema nervosum centrale, OUN, CUN, CNS od ang. central nervous system, літ. Цэнтральная нервовая сістэма, рус. Центральная нервная система , ЦНС). W skład ośrodkowego układu nerwowego wchodzą:
Mózgowie
Mózgowie (łac. encephalon Головной мозг), dzielące się na:
- rdzeń przedłużony (łac. medulla oblongata), w którym znajdują się ośrodki kierujące odruchami bezwarunkowymi – ośrodki oddechowe, regulujące pracę serca, ciśnienie krwi, ośrodki odpowiedzialne za żucie, połykanie, wydzielanie śliny, ośrodki kojarzeniowe słuchu i równowagi oraz koordynacji ruchowej
- tyłomózgowie (łac. rhombencephalon), będący ośrodkiem kontroli, koordynacji i regulacji ruchów, odpowiedzialnym za utrzymanie równowagi ciała
- śródmózgowie (łac. mesencephalon), czyli pierwotny ośrodek analizy wzroku i słuchu
- międzymózgowie (łac. diencephalon), w którym znajdują się ośrodki nerwowe głodu i sytości, termoregulacji, pragnienia, agresji/ucieczki, popędu płciowego i instynktu macierzyńskiego
- kresomózgowie (łac. telencephalon) – dwie półkule pokryte korą mózgową, dzielącą się na płaty:
- czołowy – związany z m.in. pamięcią, uwagą, kontrolą zachowania, planowaniem, hamowaniem reakcji; zawiera również ośrodki ruchowe oraz pole Broca (zazwyczaj w lewej półkuli), związane z kontrolą ekspresji mowy
- ciemieniowy – zawiera m.in. ośrodki czucia skórnego, rozumienia i kojarzenia informacji pochodzących ze zmysłów oraz ośrodki uwagi
- potyliczny – zawiera ośrodki wzrokowe
- skroniowy – zawiera m.in. ośrodek analizy wrażeń słuchowych (pole Wernickego, zazwyczaj w lewej półkuli), a także ośrodki emocji oraz pamięci
Rdzeń kręgowy
Rdzeń kręgowy (łac. medulla spinalis).
Bibliografia
- Andrei Zhalevich. ŚwiatoRazumienie. Wrocław, 2023.
- Adam Bochenek, Michał Reicher. Anatomia człowieka T.I. Warszawa: PZWL, 1968.
- Michał Reicher. Anatomia ogólna: kości, stawy i więzadła, mięśnie. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990.
- Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System. Thieme. 2006.
- Синельников Р. Д., Синельников Я. Р. Атлас анатомии человека. — 2-е. — М.: Медицина, 1996.
- https://en.wikipedia.org/wiki/Nervous_system
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Układ_nerwowy_człowieka
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Ośrodkowy_układ_nerwowy
- https://ru.wikipedia.org/wiki/Нервная_система
Центральная нервная система Периферическая нервная система
- https://be.wikipedia.org/wiki/Нервовая_сістэма
- https://fizjoterapeuty.pl/uklad-nerwowy/uklad-nerwowy-podstawowe-informacje.html