4 uszy von Thuna: Różnice pomiędzy wersjami
mNie podano opisu zmian |
mNie podano opisu zmian |
||
| Linia 21: | Linia 21: | ||
* płaszczyzna relacji – zawiera informację na temat relacji między nadawcą a odbiorcą. Informuje o tym jak nadawca traktuje swojego rozmówcę i jaka jest jego postawa wobec odbiorcy. Odbiorca interpretuje, co przekaz rzeczowy mówi o relacji. | * płaszczyzna relacji – zawiera informację na temat relacji między nadawcą a odbiorcą. Informuje o tym jak nadawca traktuje swojego rozmówcę i jaka jest jego postawa wobec odbiorcy. Odbiorca interpretuje, co przekaz rzeczowy mówi o relacji. | ||
* płaszczyzna apelu – zawiera informację, o efekcie jakiego spodziewa się nadawca, jego potrzebach i oczekiwaniach. | * płaszczyzna apelu – zawiera informację, o efekcie jakiego spodziewa się nadawca, jego potrzebach i oczekiwaniach. | ||
<hr> | |||
== 4 uszy von Thuna == | == 4 uszy von Thuna == | ||
Friedman Schulz von Thun w swojej teorii określił na co konkretnie zwracamy uwagę włączając słuchanie kolejnymi uszami: | Friedman Schulz von Thun w swojej teorii określił na co konkretnie zwracamy uwagę włączając słuchanie kolejnymi uszami: | ||
| Linia 28: | Linia 28: | ||
* '''Ucho ujawniania siebie''' (to poziom opinii, myśli, ocen) – nastawione diagnostycznie, skupia uwagę odbiorcy na komunikacje „ja” swojego partnera i reaguje na nie. Odbiorca docieka jakie uczucia i motywy kryją się za konkretnymi słowami, jednocześnie zadając sobie wewnętrzne pytania w rodzaju: kim on jest?, jakiego języka używa?, czy jest interesujący?, czy jest kompetentny? | * '''Ucho ujawniania siebie''' (to poziom opinii, myśli, ocen) – nastawione diagnostycznie, skupia uwagę odbiorcy na komunikacje „ja” swojego partnera i reaguje na nie. Odbiorca docieka jakie uczucia i motywy kryją się za konkretnymi słowami, jednocześnie zadając sobie wewnętrzne pytania w rodzaju: kim on jest?, jakiego języka używa?, czy jest interesujący?, czy jest kompetentny? | ||
* '''Ucho relacji (drażliwe)''' – tutaj odbiorca jest wyczulony na sposób w jaki nadawca się do niego zwraca, jak wyraża to, co o nim myśli: jak on się do mnie odnosi?, co on o mnie myśli?, kim dla mnie jest?, czy akceptuje mnie? czy czuję się z nim dobrze? | * '''Ucho relacji (drażliwe)''' – tutaj odbiorca jest wyczulony na sposób w jaki nadawca się do niego zwraca, jak wyraża to, co o nim myśli: jak on się do mnie odnosi?, co on o mnie myśli?, kim dla mnie jest?, czy akceptuje mnie? czy czuję się z nim dobrze? | ||
<hr> | |||
=== Płaszczyzna faktów === | === Płaszczyzna faktów === | ||
'''Rzeczowa treść informacji''': Na płaszczyźnie faktów nadawca komunikatu przekazuje [[dane]], fakty i oświadczenia. Nadawca komunikujący się na płaszczyźnie faktów ma za zadanie przekazać informację w sposób zrozumiały i czytelny. Komunikat odebrany przez odbiorcę wykazuje czy komunikat spełnił kryteria prawdy (prawda/nieprawda), istotności (ważne/nieważne) i kompletności (wyczerpujące/potrzebne uzupełnienie). W dłuższej perspektywie płaszczyzna faktów jest czytelna i nie wymaga wielu słów. | '''Rzeczowa treść informacji''': Na płaszczyźnie faktów nadawca komunikatu przekazuje [[dane]], fakty i oświadczenia. Nadawca komunikujący się na płaszczyźnie faktów ma za zadanie przekazać informację w sposób zrozumiały i czytelny. Komunikat odebrany przez odbiorcę wykazuje czy komunikat spełnił kryteria prawdy (prawda/nieprawda), istotności (ważne/nieważne) i kompletności (wyczerpujące/potrzebne uzupełnienie). W dłuższej perspektywie płaszczyzna faktów jest czytelna i nie wymaga wielu słów. | ||
<hr> | |||
=== Płaszczyzna ujawniania siebie === | === Płaszczyzna ujawniania siebie === | ||
'''Co ujawniam na temat siebie''': W każdym komunikacie jest zawarta informacja na temat nadawcy, która jest widoczna na płaszczyźnie ujawniania. Składa się ona z celowej i świadomej samoekspresji oraz niezamierzonego ujawniania swoich poglądów, emocji, wartości lub cech charakteru, które jest działaniem nieświadomym nadawcy komunikatu (zobacz [[okna Johari]]). Tym samym, każda wypowiedź jest informacją na temat osobowości jej nadawcy. Odbiorca kładący nacisk na tę płaszczyznę komunikacji, spostrzeże informacje na temat rozmówcy, które są ukryte w wypowiedzi. | '''Co ujawniam na temat siebie''': W każdym komunikacie jest zawarta informacja na temat nadawcy, która jest widoczna na płaszczyźnie ujawniania. Składa się ona z celowej i świadomej samoekspresji oraz niezamierzonego ujawniania swoich poglądów, emocji, wartości lub cech charakteru, które jest działaniem nieświadomym nadawcy komunikatu (zobacz [[okna Johari]]). Tym samym, każda wypowiedź jest informacją na temat osobowości jej nadawcy. Odbiorca kładący nacisk na tę płaszczyznę komunikacji, spostrzeże informacje na temat rozmówcy, które są ukryte w wypowiedzi. | ||
<hr> | |||
=== Płaszczyzna relacji === | === Płaszczyzna relacji === | ||
'''Co myślę na temat rozmówcy i naszych relacji''': Komunikat wyjawia co nadawca sądzi o jego relacji z odbiorcą, oraz co myśli o nim samym. W zależności od tego, w jaki sposób przekazuje informację (forma wypowiedzi, język ciała, intonacja itp.), wyraża szacunek, sympatię, brak zainteresowania, zadowolenie lub coś innego. U odbiorcy w zależności od tego jak zrozumie komunikat na płaszczyźnie relacji, mogą się pojawić emocje takie jak smutek, poczucie bycia akceptowanym lub traktowanym protekcjonalnie. Jeżeli odbiorca jest nadwrażliwy na płaszczyźnie relacji, oznacza to, że w celu uniknięcia nieporozumień, wypowiedzi nadawcy powinny na płaszczyźnie faktów zawierać więcej informacji na temat relacji. | '''Co myślę na temat rozmówcy i naszych relacji''': Komunikat wyjawia co nadawca sądzi o jego relacji z odbiorcą, oraz co myśli o nim samym. W zależności od tego, w jaki sposób przekazuje informację (forma wypowiedzi, język ciała, intonacja itp.), wyraża szacunek, sympatię, brak zainteresowania, zadowolenie lub coś innego. U odbiorcy w zależności od tego jak zrozumie komunikat na płaszczyźnie relacji, mogą się pojawić emocje takie jak smutek, poczucie bycia akceptowanym lub traktowanym protekcjonalnie. Jeżeli odbiorca jest nadwrażliwy na płaszczyźnie relacji, oznacza to, że w celu uniknięcia nieporozumień, wypowiedzi nadawcy powinny na płaszczyźnie faktów zawierać więcej informacji na temat relacji. | ||
<hr> | |||
=== Płaszczyzna apelu === | === Płaszczyzna apelu === | ||
'''Co chcę, żeby rozmówca zrobił''': Komunikat na płaszczyźnie apelu sprawi, że odbiorca zareaguje i podejmie jakieś działanie lub pozostawi coś niezrobione. Próba wpłynięcia na czyjeś zachowanie może być jawna (rada) lub ukryta (manipulacja). Po stronie odbiorcy na tej płaszczyźnie komunikacji pojawia się pytanie „Co teraz powinienem zrobić, myśleć lub czuć?”. Dla przykładu matki są bardzo wyczulone na płaszczyznę apelu wypowiedzi swoich dzieci. Nietrudno sobie wyobrazić rozmowę „– Mamo, buty! – Już ci je założę, kochanie”. | '''Co chcę, żeby rozmówca zrobił''': Komunikat na płaszczyźnie apelu sprawi, że odbiorca zareaguje i podejmie jakieś działanie lub pozostawi coś niezrobione. Próba wpłynięcia na czyjeś zachowanie może być jawna (rada) lub ukryta (manipulacja). Po stronie odbiorcy na tej płaszczyźnie komunikacji pojawia się pytanie „Co teraz powinienem zrobić, myśleć lub czuć?”. Dla przykładu matki są bardzo wyczulone na płaszczyznę apelu wypowiedzi swoich dzieci. Nietrudno sobie wyobrazić rozmowę „– Mamo, buty! – Już ci je założę, kochanie”. | ||
<hr> | |||
== Przykład == | == Przykład == | ||
Oto przykłady nieporozumień wynikłych z „nadawania” na różnych płaszczyznach komunikacyjnych. Dwie osoby jedzą przyrządzony przez jedną z nich posiłek. Osoba, która nie gotowała mówi: '''''„W tej zupie pływa coś zielonego”'''''. | Oto przykłady nieporozumień wynikłych z „nadawania” na różnych płaszczyznach komunikacyjnych. Dwie osoby jedzą przyrządzony przez jedną z nich posiłek. Osoba, która nie gotowała mówi: '''''„W tej zupie pływa coś zielonego”'''''. | ||
Wersja z 17:45, 15 lis 2025
MOWA : Język polski | Stara-Mowa | Русский язык
Model kwadratu komunikacyjnego – zwany także modelem poczwórnej tuby i poczwórnego ucha to teoretyczny model komunikacji zaproponowany przez Friedemanna Schulza von Thuna, opisujący wielopoziomową strukturę ludzkiej wypowiedzi. Według teorii kwadratu komunikacyjnego każda wiadomość ma cztery płaszczyzny, których istotność nie jest identyczna dla wszystkich rozmówców. Tymi kanałami komunikacji są:
- zawartość rzeczowa wypowiedzi (fakty),
- ujawnianie siebie,
- wzajemna relacja
- apel.
-
Graficzne przedstawienie kwadratu komunikacyjnego
Cztery płaszczyzny komunikacji
- płaszczyzna faktów – zawiera treść rzeczową wypowiedzi, taką jak dane i fakty, które są częścią informacji
- płaszczyzna ujawniania siebie – jest komunikowana świadomie lub nieświadomie i wyjawia odbiorcy informacje na temat nadawcy, np. motywy jego zachowania, wartości, w które wierzy, emocje
- płaszczyzna relacji – zawiera informację na temat relacji między nadawcą a odbiorcą. Informuje o tym jak nadawca traktuje swojego rozmówcę i jaka jest jego postawa wobec odbiorcy. Odbiorca interpretuje, co przekaz rzeczowy mówi o relacji.
- płaszczyzna apelu – zawiera informację, o efekcie jakiego spodziewa się nadawca, jego potrzebach i oczekiwaniach.
4 uszy von Thuna
Friedman Schulz von Thun w swojej teorii określił na co konkretnie zwracamy uwagę włączając słuchanie kolejnymi uszami:
- Ucho rzeczowe (inaczej poziom faktów) – odbiorca skupia się na faktach, liczbach, zadaje rzeczowe pytania, ustala, sprawdza, poprawia.
- Ucho apelu (inaczej poziom potrzeb) – na tym poziomie odbiorca koncentruje się na życzeniach, oczekiwanich, spodziewanych efektach komunikatu, czyta między wierszami, często traci wtedy własny punk widzenia, może czuć się zdominowany.
- Ucho ujawniania siebie (to poziom opinii, myśli, ocen) – nastawione diagnostycznie, skupia uwagę odbiorcy na komunikacje „ja” swojego partnera i reaguje na nie. Odbiorca docieka jakie uczucia i motywy kryją się za konkretnymi słowami, jednocześnie zadając sobie wewnętrzne pytania w rodzaju: kim on jest?, jakiego języka używa?, czy jest interesujący?, czy jest kompetentny?
- Ucho relacji (drażliwe) – tutaj odbiorca jest wyczulony na sposób w jaki nadawca się do niego zwraca, jak wyraża to, co o nim myśli: jak on się do mnie odnosi?, co on o mnie myśli?, kim dla mnie jest?, czy akceptuje mnie? czy czuję się z nim dobrze?
Płaszczyzna faktów
Rzeczowa treść informacji: Na płaszczyźnie faktów nadawca komunikatu przekazuje dane, fakty i oświadczenia. Nadawca komunikujący się na płaszczyźnie faktów ma za zadanie przekazać informację w sposób zrozumiały i czytelny. Komunikat odebrany przez odbiorcę wykazuje czy komunikat spełnił kryteria prawdy (prawda/nieprawda), istotności (ważne/nieważne) i kompletności (wyczerpujące/potrzebne uzupełnienie). W dłuższej perspektywie płaszczyzna faktów jest czytelna i nie wymaga wielu słów.
Płaszczyzna ujawniania siebie
Co ujawniam na temat siebie: W każdym komunikacie jest zawarta informacja na temat nadawcy, która jest widoczna na płaszczyźnie ujawniania. Składa się ona z celowej i świadomej samoekspresji oraz niezamierzonego ujawniania swoich poglądów, emocji, wartości lub cech charakteru, które jest działaniem nieświadomym nadawcy komunikatu (zobacz okna Johari). Tym samym, każda wypowiedź jest informacją na temat osobowości jej nadawcy. Odbiorca kładący nacisk na tę płaszczyznę komunikacji, spostrzeże informacje na temat rozmówcy, które są ukryte w wypowiedzi.
Płaszczyzna relacji
Co myślę na temat rozmówcy i naszych relacji: Komunikat wyjawia co nadawca sądzi o jego relacji z odbiorcą, oraz co myśli o nim samym. W zależności od tego, w jaki sposób przekazuje informację (forma wypowiedzi, język ciała, intonacja itp.), wyraża szacunek, sympatię, brak zainteresowania, zadowolenie lub coś innego. U odbiorcy w zależności od tego jak zrozumie komunikat na płaszczyźnie relacji, mogą się pojawić emocje takie jak smutek, poczucie bycia akceptowanym lub traktowanym protekcjonalnie. Jeżeli odbiorca jest nadwrażliwy na płaszczyźnie relacji, oznacza to, że w celu uniknięcia nieporozumień, wypowiedzi nadawcy powinny na płaszczyźnie faktów zawierać więcej informacji na temat relacji.
Płaszczyzna apelu
Co chcę, żeby rozmówca zrobił: Komunikat na płaszczyźnie apelu sprawi, że odbiorca zareaguje i podejmie jakieś działanie lub pozostawi coś niezrobione. Próba wpłynięcia na czyjeś zachowanie może być jawna (rada) lub ukryta (manipulacja). Po stronie odbiorcy na tej płaszczyźnie komunikacji pojawia się pytanie „Co teraz powinienem zrobić, myśleć lub czuć?”. Dla przykładu matki są bardzo wyczulone na płaszczyznę apelu wypowiedzi swoich dzieci. Nietrudno sobie wyobrazić rozmowę „– Mamo, buty! – Już ci je założę, kochanie”.
Przykład
Oto przykłady nieporozumień wynikłych z „nadawania” na różnych płaszczyznach komunikacyjnych. Dwie osoby jedzą przyrządzony przez jedną z nich posiłek. Osoba, która nie gotowała mówi: „W tej zupie pływa coś zielonego”.
| Kanał komunikacji | Nadawca | Odbiorca |
|---|---|---|
| płaszczyzna faktów | Widzę coś zielonego w zupie. | W zupie pływa coś zielonego. |
| płaszczyzna ujawniania | Nie wiem co pływa w zupie. | Nie wiesz czym jest zielona substancja w zupie i czujesz się z tego powodu niekomfortowo. |
| płaszczyzna relacji | Ty pewnie wiesz co to jest, to zielone. | Uważasz, że nie potrafię dobrze gotować |
| płaszczyzna apelu | Powiedz mi co to! | W przyszłości powinienem/ powinnam gotować tylko potrawy, które już znasz. |
Odpowiedź drugiej osoby brzmi: „Jeżeli ci nie smakuje, to możesz sobie sam/sama gotować”.
Innym przykładem różnic w informacjach zawartych na różnych płaszczyznach w jednym komunikacie jest scenka: żona i mąż leżą razem w łóżku; ona go głaszcze po ramieniu, a mąż mówi: „Kochanie, boli mnie głowa”. Na różnych płaszczyznach ta wypowiedź może zostać zinterpretowana następująco:
| Kanał komunikacji | Nadawca |
|---|---|
| płaszczyzna faktów | Boli mnie głowa. |
| płaszczyzna ujawniania | W tej chwili nie czuję się najlepiej. |
| płaszczyzna relacji | Uważam, że nasze małżeństwo się rozpadło. |
| płaszczyzna apelu | Zostaw mnie w spokoju! / Proszę pociesz mnie |
Krynicy / Źródła
- Andrei Zhalevich. Meta-Mapy Мyśli. - Wrocław: Zhalevich.Com, 2025 r.
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Model_kwadratu_komunikacyjnego
