Masaż tensegracyjny
MOWA : Język polski | Свята-Мова | Русский язык
Masaż tensegracyjny (літ. Тэнсэграцыйны масаж, рус. Тенсеграционный массаж) stworzyli genialny polscy fizjoterapeuci, profesorowie AWF we Wrocławiu Krzysztof Kassolik i Waldemar Andrzejewski. Masaż tensegracyjny opiera swoje założenia na koncepcji tensegracji, która zakłada, że tkanki miękkie poprzez kompresję lub rozciąganie oddziałują wzajemnie na siebie. Tensegracja (z ang. tension – napięcie oraz integrity) oznacza dokładnie integralność, niepodzielność.
Problemy i dysfunkcje pacjenta rozpatruje się całościowo, zwraca uwagę nie tylko na miejsce bólu, ale na rozkład napięć w całym ciele. Masaż tensegracyjny polega na wykonywaniu ucisków (miejsce i siłę ucisku dobiera fizjoterapeuta indywidualnie do stanu pacjenta), zabieg rozpoczyna się od miejsc najodleglejszych od źródła dolegliwości.
-
1. Układ mięśnia najszerszego grzbietu
-
2. Układ mięśnia piersiowego większego
-
3. Układ mięśnia zębatego przedniego
-
4. Układ więzadła krzyżowo-guzowego
Układ mięśnia najszerszego grzbietu

1. UKŁAD MIĘŚNIA NAJSZERSZEGO GRZBIETU
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Warga zewnętrzna grzebienia talerza kości biodrowej (Przyczep początkowy tzw. „dolny” mięśnia najszerszego grzbietu).
- Boczna powierzchnia wyrostków kolczystych Th5, Th6, Th7 (Przyczep początkowy tzw. „górny” mięśnia najszerszego grzbietu).
- Boczna powierzchnia kości piętowej (Przyczep troczka górnego mięśni strzałkowych).
- Kość grochowata (Przyczep mięśnia zginacza łokciowego nadgarstka).
Skład i podukłady układu najszerszego grzbietu:
- Warga zewnętrzna grzebienia talerza kości biodrowej.
- Mięsień najszerszy grzbietu: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Powierzchowna warstwa mięśnia pośladkowego wielkiego: ugniatanie.
- Tylna część Pasmo biodrowo-piszczelowe: głaskanie, rozcieranie.
- Boczna powierzchnia wyrostka kolczystego Th5, Th6, Th7.
- Mięsień najszerszy grzbietu: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Boczna powierzchnia kości piętowej.
- Troczek górny mięśni strzałkowych (grupa_boczna_mięśni_goleni): głaskanie, rozcieranie.
- Przegroda międzymięśniowa tylna podudzia: głaskanie, rozcieranie.
- Kość grochowata.
- Mięsień zginacz łokciowy i promieniowy nadgarstka, Mięsień dłoniowy długi: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Rozcięgno dłoniowe, Mięśnie kłębu kciuka i kłębika palca małego: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przyśrodkowa ramienia: głaskanie, rozcieranie.
Masaż układu mięśnia najszerszego grzbietu.
- Troczek górny mięśni strzałkowych: głaskanie, rozcieranie.
- Przegroda międzymięśniowa tylna podudzia: głaskanie, rozcieranie.
- Tylna część Pasmo biodrowo-piszczelowe: głaskanie, rozcieranie.
- Powierzchowna warstwa mięśnia pośladkowego wielkiego: ugniatanie.
- Rozcięgno dłoniowe, Mięśnie kłębu kciuka i kłębika palca małego: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień zginacz łokciowy i promieniowy nadgarstka, Mięsień dłoniowy długi: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przyśrodkowa ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień najszerszy grzbietu: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu bocznej części kolana, w miejscu przyczepu pasma biodrowo piszczelowego,
- bólu na tylno-bocznej części grzebienia talerza biodrowego,
- bólu na wyrostku kolczystym Th6-Th7,
- bólu na nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej (łokieć golfisty),
- zaburzenia funkcji nerwu łokciowego i tętnicy łokciowej (zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji zginaczy przedramienia).
Układ mięśnia piersiowego większego

2. UKŁAD MIĘŚNIA PIERSIOWEGO WIĘKSZEGO
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Grzebień guzka większego kości ramiennej.
- Powierzchnia przyśrodkowa kolca biodrowego przedniego górnego (kolcu biodrowym przednim górnym).
- Guzowatość pierwszej kości śródstopia i kości klinowatej przyśrodkowej.
Skład i podukłady układu piersiowego większego
- Grzebień guzka większego kości ramiennej.
- Mięsień piersiowy większy: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień naramienny, część tylna i przednia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień czworoboczny grzbietu, część wstępująca, poprzeczna i zstępująca: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień pochyły przedni: głaskanie, rozcieranie.
- Powierzchnia przyśrodkowa kolca biodrowego przedniego górnego.
- Więzadło pachwinowe: rozcieranie punktowe na kolcu biodrowym przednim górnym.
- Naprężacz powięzi szerokiej: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Powięź powierzchowna brzucha: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie.
- Przednia część Pasmo biodrowo-piszczelowe: głaskanie, rozcieranie.
- Guzowatość pierwszej kości śródstopia i kości klinowatej przyśrodkowej.
- Mięsień strzałkowy długi i krótki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przednia podudzia: głaskanie, rozcieranie.
Masaż układu mięśnia piersiowego większego.
- Mięsień strzałkowy długi i krótki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przednia podudzia: głaskanie, rozcieranie.
- Przednia część Pasmo biodrowo-piszczelowe: głaskanie, rozcieranie.
- Naprężacz powięzi szerokiej: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Więzadło pachwinowe: rozcieranie punktowe na kolcu biodrowym przednim górnym.
- Powięź powierzchowna brzucha: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie.
- Mięsień czworoboczny grzbietu, część wstępująca, poprzeczna i zstępująca: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień naramienny, część tylna i przednia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień pochyły przedni: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień piersiowy większy: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu w okolicy kości klinowatej przyśrodkowej i guzowatości I kości śródstopia, bólu w okolicy głowy kości strzałkowej,
- bólu w obrębie pachwiny z zaburzeniami czucia na przednio-bocznej powierzchni uda w wyniku ucisku nerwu skórno-bocznego uda przez więzadło pachwinowe,
- bólu na grzebieniu guzka większego kości ramiennej (może promieniować na brzeg boczny łopatki,
- bólu barku.
- ład mięśnia zębatego przedniego.
Układ mięśnia zębatego przedniego

3. UKŁAD MIĘŚNIA ZĘBATEGO PRZEDNIEGO
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Kąt górny łopatki.
- Wyrostek kruczy łopatki.
- Guzek większy kości ramiennej.
- Górna powierzchnia krętarza większego kości udowej.
- (Nad)Kłykieć boczny kości ramiennej.
Skład i podukłady układu mięśnia zębatego przedniego
- Kąt górny łopatki.
- Mięsień zębaty przedni (Część górna - przyczep: Kąt górny łopatki): przemieszczanie).
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień równoległoboczny mały: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień dźwigacz łopatki (przyczep): głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- (Mięsień obły mniejszy (przyczep): glaskanie, rozcieranie, ugniatanie).
- (Mięsień najszerszy grzbietu ma przyczep, ale nie tutaj nie pracujemy)
- Wyrostek kruczy łopatki.
- Mięsień zębaty przedni (Część górna - przyczep: Kąt górny łopatki): przemieszczanie).
- Mięsień piersiowy mniejszy: przemieszczanie.
- Mięsień kruczo-ramienny: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień dwugłowy ramienia (Głowa krótka): głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Guzek większy kości ramiennej.
- Mięsień zębaty przedni (Pozostała część): przemieszczanie).
- Mięsień równoległoboczny wielki: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień podgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień obły mniejszy (przyczep: Kąt górny łopatki): glaskanie, rozcieranie, ugniatanie).
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- (Nad)Kłykieć boczny kości ramiennej.
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień naramienny, część środkowa: glaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa boczna ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień ramienno-promieniowy i odwracacz przedramienia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień prostownik promieniowy krótki i długi nadgarstka, Mięsień prostownik łokciowy nadgarstka, Mięsień prostownik palca małego, Mięsień prostownik palców i Mięsień łokciowy.
- Górna powierzchnia krętarza większego kości udowej.
- Mięsień zębaty przedni: przemieszczanie.
- Mięsień czworoboczny lędźwi: punktowe rozcieranie stroną boczną dłoni pomiędzy talerzem biodrowym a zebrami.
- Mięsień biodrowy: punktowe rozcieranie na krętarzu mniejszym kości udowej.
- Mięsień gruszkowaty: ugniatanie.
- Mięsień pośladkowy średni: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Masaż układu mięśnia zębatego przedniego Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Mięsień pośladkowy średni: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Więzadło biodrowo-lędźwiowe: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień biodrowy: punktowe rozcieranie na krętarzu mniejszym kości udowej.
- Mięsień gruszkowaty: ugniatanie.
- Powięź piersiowo-lędźwiowa: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień czworoboczny lędźwi: punktowe rozcieranie stroną boczną dłoni pomiędzy talerzem biodrowym a zebrami.
- Mięsień dwugłowy ramienia (Głowa krótka): głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień kruczo-ramienny: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień piersiowy mniejszy: przemieszczanie.
- Mięsień ramienno-promieniowy i odwracacz przedramienia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa boczna ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień naramienny, część środkowa: glaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień obły mniejszy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień podgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień równoległoboczny wielki i mały: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień dźwigacz łopatki: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień zębaty przedni: przemieszczanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu na krętarzu większym,
- zaburzenia funkcji tętnicy pośladkowej górnej i dolnej (zaburzenie ukrwienia mięśni pośladkowych, zaburzenie ukrwienia nerwu kulszowego),
- bólu w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, nasilającego się przy próbie wyprostowania się (ból spowodowany wzmożonym napięciem spoczynkowym mięśnia czworobocznego lędźwi i mięśnia biodrowo-lędźwiowego),
- zaburzenia funkcji nerwu promieniowego przebijającego się przez przegrodę między- mięśniową boczną ramienia,
- uczucia niemożności wykonania głębszego wdechu w wyniku zwiększonego napięcia mięśnia zębatego,
- zaburzenia ukrwienia mięśnia naramiennego (spowodowane uciskiem tętnicy okala-
- jącej przedniej ramienia przez mięsień kruczo-ramienny),
- uczucia kłucia w przedniej części klatki piersiowej z bólem pod obojczykiem i osła bieniem w kończynie górnej oraz zaburzeniem czucia w dole pachowym (z powodu
- podrażnienia unerwiającego tę okolicę nerwu mięśniowo-skórnego).
- bólu na kącie górnym łopatki,
- bólu na guzku większym kości ramiennej,
- bólu na guzkach tylnych wyrostków poprzecznych C1-C4,
- bólu na nadkłykciu bocznym kości ramiennej (łokieć tenisisty) i ewentualnego mrowienia powierzchni grzbietowych dwóch pierwszych palców ręki (w wyniku zaburzenia funkcji nerwu promieniowego, którego gałązka głęboka przebiega pod mięśniem odwracaczem przedramienia),
- bólu w obrębie barku z ewentualnym zaburzeniem czucia w okolicy naramiennej (z powodu podrażnienia nerwu pachowego przebiegającego w pobliżu mięśni obłych).
Układ więzadła krzyżowo-guzowego

4. UKŁAD WIĘZADŁA KRZYŻOWO-GUZOWEGO
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Boczna powierzchnia kości krzyżowej.
- Kolec biodrowy tylny górny.
- Kresa chropawa kości udowej.
- Kresa karkowa dolna kości potylicznej.
Skład i podukłady układu więzadła krzyżowo-guzowego
- Boczna powierzchnia kości krzyżowej.
- Więzadło krzyżowo-guzowe: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień prostownik grzbietu (mięsień najdłuższy i pasmo biodrowo-żebrowe): głaskanie, przemieszczanie rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień pośladkowy wielki: ugniatanie.
- Kolec biodrowy tylny górny.
- Mięsień prostownik grzbietu (mięsień najdłuższy i pasmo biodrowo-żebrowe): głaskanie, przemieszczanie rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień pośladkowy wielki: ugniatanie.
- Kresa chropawa kości udowej.
- Mięsień przywodziciel wielki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień dwugłowy uda (Głowa krótwa), półścięgnisty, półbłoniasty: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień podkolanowy: rozcieranie.
- Mięsień brzuchaty łydki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień przywodziciel wielki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Kresa karkowa dolna kości potylicznej.
- Mięsień prostownik grzbietu (mięsień najdłuższy i pasmo biodrowo-żebrowe): głaskanie, przemieszczanie rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięśnie pochyłe: rozcieranie.
Masaż układu więzadła krzyżowo-guzowego:
- Mięsień pośladkowy wielki: ugniatanie.
- Mięsień dwugłowy uda (Głowa krótwa), półścięgnisty, półbłoniasty: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień przywodziciel wielki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień podkolanowy: rozcieranie.
- Mięsień brzuchaty łydki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień prostownik grzbietu (mięsień najdłuższy i pasmo biodrowo-żebrowe): głaskanie, przemieszczanie rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięśnie pochyłe: rozcieranie.
- Więzadło krzyżowo-guzowe: głaskanie, rozcieranie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu po stronie przyśrodkowej kolana (z powodu wzmożonego napięcia mięśni przy- wodzących oraz półbłoniastego i półścięgnistego; dodatkowo okolica przyśrodkowa kolana jest ukrwiona przez gałązkę stawową tętnicy udowej, której funkcja jest zależna od stanu napięcia spoczynkowego mięśnia przywodziciela wielkiego),
- zwiększenia napięcia mięśni pochyłych (będących przedłużeniem mięśnia biodrowo- -żebrowego), co prowadzić może do zaburzenia przepływu krwi w obrębie tętnicy podobojczykowej i żyły podobojczykowej,
- bólu z tyłu kolana (z powodu napięcia mięśnia podkolanowego),
- bólu w okolicy kości krzyżowej i kolca biodrowego tylnego górnego, szczególnie podczas skłonu,
- bolesności na dolnych żebrach, w miejscu przyczepu pasma biodrowo-żebrowego,
- bólu w okolicy potylicznej głowy.
- tendencji do napadowego kurczu w łydkach i uczucia zimnych stóp, związanych ze zmniejszeniem przepływu krwi przez naczynia przebijające się przez kanał przy- wodzicieli, lub w konsekwencji zwiększenia tonusu mięśnia płaszczkowatego, przez który przebija się tętnica piszczelowa tylna,
- bólu okolicy wyrostków poprzecznych czterech dolnych kręgów szyjnych,
- zaburzenia funkcji nerwów splotu ramiennego, tętnicy podobojczykowej i żyły podobojczykowej, biegnących pomiędzy mięśniami pochyłymi,
- bólu w obrębie kręgosłupa,
- bolesności na żebrach i mostku (spowodowanej wzrostem napięcia mięśni dźwigaczy zeber i zaburzeniem funkcji nerwów międzyżebrowych, które przechodzą pod tymi mięśniami).
Zasady masażu tensegracyjnego
Główny zasady masażu tensegracyjnego:
- Zasada warstwowości – zastosowanie technik na struktury położone głębiej lub bardziej powierzchownie zależne jest od stanu pacjenta. Ostre dolegliwości wymagają technik powierzchownych, natomiast dolegliwości mniej nasilone pozwalają na zastosowanie głębszych technik.
- Zasada dozowania bodźca – dobór technik oraz ich intensywności zależny jest od stanu pacjenta. Podczas masażu tensegracyjnego nie należy prowokować nasilania dolegliwości bólowych, a wręcz przeciwnie (należy dążyć do ich wyciszania).
- Zasada kolejności opracowywania struktur – w stanach dużego nasilenia dolegliwości bólowych, terapia rozpoczyna się od opracowania tkanek wykazujących mniejsze nasilenie pod kątem napięcia i bólu. W stanach łagodniejszych opracowany powinien zostać cały układ mięśniowo-powięziowo-więzadłowy.
- Zasada kierunkowości – podczas masażu tensegracyjnego techniki wykonywane są zgodnie z przebiegiem naczyń żylnych i limfatycznych.
Zasady wykonywania masażu tensegracyjnego (Monika Gwardzik):
- Przed przystąpieniem do zabiegu należy przeprowadzić wywiad oraz badanie palpacyjne.
- Dobór metodyki działania zależy od wyników badania palpacyjnego.
- Badanie palpacyjne przeprowadza się w pozycji leżenia przodem, natomiast terapię w pozycji leżenia bokiem.
- Masaż wykonuje się na odsłoniętej okolicy, reszta ciała powinna być przykryta.
- Pozycja pacjenta powinna zapewniać pełne rozluźnienie tkanek nie tylko tych, które będą w danym monecie masowane, ale także tych, które mają z nimi kontakt struktural- ny (zarówno bezpośredni, jak i pośredni).
- Pozycja musi również zapewniać właściwy przepływ krwi i chłonki zarówno w miejscach masowanych, jak i tych narażonych na możliwy ucisk naczyń.
- Podczas diagnostyki stosuje się pozycję leżenia przodem, a podczas terapii pozycję leżenia bokiem, tyłem i przodem. Pełny opis pozycji ułożeniowych znajduje się na stronach 50-59.
- Masaż obejmuje opracowanie poszczególnych mięśni, pasm, więzadeł i powięzi, dla- tego do prawidłowego przeprowadzenia zabiegu niezbędna jest doskonała znajomość topografii struktur anatomicznych.
- Na zakończenie masażu ponownie przeprowadza się badanie palpacyjne w celu oceny efektywności działania. Punkty nadal wykazujące bolesność należy jeszcze miejscowo opracować.
- Masaż przeprowadza się 1-2 razy w tygodniu, ilość zabiegów zależy od efektu terapii.
Bibliografia
- Krzysztof Kassolik, Waldemar Andrzejewski. Masaż tensegracyjny. - Wrocław: MedPharm, 2014.
- Andrei Zhalevich. ŚWIATOROZUMIENIE. Poszukiwanie głębokich znaczeń, odkrycie pierwotnych przyczyn i wyższych przeznaczeń. - Wrocław: Zhalevich.Com, 2023 r.
- Monika Gwardzik. Masaż - teoria i praktyka. Podręcznik dla masażystów i fizjoterapeutów. - Warszawa: ESAN, 2016.
- Andrzejewski W., Kassolik K. Ocena palpacyjna pacjenta w masażu tensegracyjnym. Fizjoterapia, 4/2009.
- Kassolik K., Andrzejewski W. Masaż tensegracyjny. Fizjoterapia, 1/2010.
- Kassolik K., Andrzejewski W., Trzęsicka E., Charlton G. Anatomiczne uzasadnienie wykorzystania zasady tensegracji w masażu / Fizjoterapia Polska, MEDSPORTPRESS, 2007; 3(4); Vol. 7, 332-343.
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensegracja
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensegrity
- https://zpe.gov.pl/a/masaz-tensegracyjny/D1E4B9jIX#3
- https://zpe.gov.pl/a/i-uklad-masazu-tensegracyjnego/DUEqKoCjT
- https://zpe.gov.pl/a/ii-uklad-masazu-tensegracyjnego/DbLq4ySZt
- https://zpe.gov.pl/a/iii-uklad-masazu-tensegracyjnego/D1C1OhFoG
- https://zpe.gov.pl/a/iv-uklad-masazu-tensegracyjnego/DD4uLWLSB
