Techniki masażu klasycznego
MOWA : Język polski | Света-Мова | Русский язык
Techniki masażu klasycznego. W masażu klasycznym wyróżnia się 5 samych głównych technik [2]:
Jednak wraz z rozwojem tej dziedziny nauki, również stosowane techniki uległy zmianie. Do podstawowych technik dołączono dodatkowe techniki zaczerpnięte z innych rodzajów masażu (m.in. sportowego i segmentarnego), dzięki którym masaż klasyczny stał się bardziej skuteczny. Pozostałe techniki to: roztrząsanie, rolowanie, przemieszczanie, wibracja, wałkowanie. Aby uzyskać maksymalną skuteczność zabiegu, warto stosować na- stępującą kolejność [2]:
- Roztrząsanie.
- Głaskanie eksteroreceptywne.
- Głaskanie powierzchowne.
- Głaskanie głębokie.
- Przemieszczanie.
- Rolowanie poprzeczne (staczanie).
- Rolowanie podłużne.
- Rozcieranie podłużne.
- Rozcieranie poprzeczne.
- Ugniatanie poprzeczne.
- Ugniatanie podłużne.
- Uciski.
- Oklepywanie.
- Wibracja.
- Wałkowanie.
- Roztrząsanie.
- Głaskanie końcowe.
Więcej szczegółów informacji o technikach masażu klasycznego:
Głaskanie
Tempo wykonania to 22-25 ruchуw na minutę (stanowi ono 20% ogólnego czasu trwania masażu klasycznego). W technice głaskania wyróżnia się głaskanie:
- Jednorącz (małe powierzchnie).
- Oburącz (duże powierzchnie).
- Jednocześnie.
- Naprzemiennie.
W zależności od powierzchni masowanej głaskanie możemy wykonywać:
- Całą powierzchnią dłoniową (jednej ręki lub obu rąk).
- Grzbietową stroną ręki.
- Grzbietową stroną I i II szeregu paliczków.
- Zaciśniętą pięścią.
- Kłębem kciuka.
- Kłębikiem palca małego.
- (Całymi) Powierzchniami dłoniowymi kciuka (kciuków).
- Opuszkami poszczególnych palców albo kilku palców.
Ze względu na kierunek wykonywania:
- Podłużne (wzdłuż przebiegu włуkien mięśniowych).
- Poprzeczne (poprzecznie).
- Skośne.
- Okrężne (wykonujemy np. Wokуł stawуw, łopatek, gruczołуw piersiowych.
Z uwagi na objętość masowania wyróżnia się głaskanie:
- Płaskie.
- Obejmujące (pierścieniowe).
Ze względu na siłę wykonywania:
- Łagodne (tzw. muskające) - wykonujemy opuszkami palcуw lub grzbietową ich stroną.
- Średnio mocne - wykonujemy całą dłonią lub tak zwane “głaskanie pierścieniowe”.
- Mocne - wykonujemy kłębami palcуw.
Z uwagi na głębokość masowania wyróżnia się głaskanie:
- Eksteroreceptywne (bardzo delikatnie zgodnie ze wzrostem włosów, odsercowo).
- Powierzchowne (łagodne).
- Głębokie (energiczne, wyciskanie).
Ze względu czasy wykonywania:
- Głaskanie początkowe.
- Głaskanie końcowe.
Przemieszczanie
Przemieszczanie [2] polega na kolistym rozciąganiu skóry w zakresie jej całkowitej przesuwalności. Technika zaczerpnięta z drenažu limfatycznego.
Działanie przemieszczania [2]: Powoduje rozluźnienie skóry i tkanki podskórnej oraz poprawę ich sprężystości. Stymuluje odruch perystaltyczny w powierzchownych naczyniach chłonnych - lim- fangiomotorykę (naczynia chłonne są rozpięte na włóknach kolagenowych między skórą właściwą i powięzią. W przypadku napinania tych włókien będzie dochodzić do odkształcania ścian naczyń i stymulacji przepływu chłonki) [2].
Zruszanie
Przesuwanie
Technika przesuwania [5]: stosowana w masażu segmentarnym, łącznotkankowym i okostnowym do lokalizacji zmian odruchowych w tkankach łącznej i mięśniowej oraz okostnej. Do badania zmian w tkance łącznej służy metoda polegająca na przesuwaniu płasko ułożoną dłonią, ze zgiętymi palcami, po badanej okolicy – w zmianach chorobowych można stwierdzić zmniejszoną elastyczność skóry, ograniczoną przesuwalność tkanki łącznej oraz występowanie oporu w skórze. Do określania zmian w tkance mięśniowej służy technika, która polega na przesuwaniu palcami II-V po mięśniu poprzecznie do przebiegu włókien mięśniowych – myogelozy (miogelozy) najczęściej występują na brzegach mięśni i charakteryzują się zbitą konsystencją. Uciskanie pionowo ustawionymi palcami tych miejsc powoduje wymykanie się tych sznurkowatych elementów spod palców i wywołuje u chorego ból. Do badania zmian w okostnej używa się opuszek palców jednej ręki albo obu, które przy pionowo ustawionych palcach przesuwa się po okostnej. Techniką tą można stwierdzić wgłębienia, zgrubienia lub obrzmienia w obrębie okostnej, które reagują bólem na ucisk; bolesne miejsca są skutkiem mechanicznego napięcia, a więc świadczą o zaburzeniach funkcji oraz wskazują na kierunek zaburzeń czynnościowych [5].
Rozcieranie
Rozcieranie wykonujemy w tempie 60 - 100 ruchów na minutę (stanowi ono 20% ogólnego czasu trwania masażu klasycznego). Powinno być ono poprzedzone i zakończone głaskaniem.
Rozcieranie w zależności od kierunku wykonywania dzielimy na:
- Podłużne - działa rozluźniająco na receptory ścięgien, powięź mięśniową.
- Poprzeczne - działa mobilizująco, powoduje uruchomienie ścięgien, poprawia napięcie powięzi mięśniowej.
- Skośnie.
- Okrężnie (na przykład wokуł stawуw albo łopatek) - działa troficznie na tkanki (poprawia ukrwienie, odżywienie, metabolizm tkanek.
Podział ze względu na rodzaje chwytуw rozcierania (ruchy rozcierania wykonuje się:):
- Koliste.
- Okrężne.
- Spiralne.
- Podłużne.
- Poprzeczne.
- Piłowanie małe i duże.
- Grzebyczkowe, nasadą dłoni.
W zależności od powierzchni masowanej rozcieranie możemy wykonywać:
- Opuszkami poszczególnych palców (II -V jednej lub obu rąk).
- Opuszkami poszczególnych palców z osobna.
- Kłebem kciuka.
- Nasadą ręki.
- Opuszkami obu kciuków.
- Całą powierzchnia dłoniową reki.
- Stroną grzbietowa.
- Pięścią.
- Kłębem kciuka lub palca małego.
- Powierzchniami dłoniowymi kciukow.
W zależności od wskazań rozcieranie może być:
- Powierzchowne – tonizujące.
- Głębokie – drażniące (mobilizujące; daje większy odczyn).
Czasami wyróżnia się również tego rodzaju rozcieranie [5]:
- Rozcieranie klasyczne.
- Rozcieranie posuwiste.
- Rozcieranie stabilne.
- Rozcieranie labilne.
- Rozcieranie miejscowe.
Rolowanie
Rolowanie w zależności od kierunku wykonywania dzielimy na [2]:
- Rolowanie podłużne (staczanie) [2].
- Rolowanie poprzeczne.
Ugniatanie
Ugniatanie przeprowadza się w tempie 40-50 ruchów na minutę, stanowi ono 40% ogólnego czasu trwania masażu klasycznego.
Najczęściej ugniatanie wykonuje się oburącz chwytem „kleszczowym” lub „szczypcowym”, stawami międzypaliczkowymi bliższymi jednej ręki (ugniatanie głębokie w formie przesuwania zygzakiem), kciukiem i wskazicielem oraz opuszkami poszczególnych palców.
Ze względu na sposуb wykonywania ugniatania dzielimy je na:
- Ugniatanie poprzeczne - polega na tym że ujmujemy między kciuk a pozostałe palce odcinek mięśnia lub grupy mięśniowej opracowujemy ruchami pуł kulistymi dane odcinek ktуry następnie przekazujemy ręce drugiej powtarza ona ruch ręki pierwszej. Odmiana: Ugniatanie że skręceniem.
- Ugniatanie podłużne (szczypcowe, szczypczykowe) - na celu ma przepychanie substancji wyciśniętych, przez ugniatanie poprzeczne.
- Ugniatanie pionowe (Uciski) - wykonane jednocześnie działają rozluźniająco, a naprzemiennie mają działanie pobudzające.
- Ugniatanie esowate (S) (kciukami) - wyciskanie substancji z tkanek.
- Ugniatanie że skręceniem - wyciskanie substancji z tkanek.
- Mieszenie - to odmiana ugniatania poprzecznego. Możemy stosować na stawach (łokciowy, kolanowy, biodrowy itp.)
- Przełamywanie.
Ugniatanie pobudzające na mięśnie działają:
- Ugniatanie poprzeczne.
- Uciski naprzemienne.
- Ugniatanie esowate.
- Ugniatanie ze skręceniem.
- Energiczne „mieszenie”.
Ugniatanie rozluźniające na mięśnie działają:
- Ugniatanie podłużne
- Uciski jednoczesne.
- Delikatne i powolne „mieszenie”.
Ugniatanie rozciągające. Techniki powodujące rozciągnięcie włуkien mięśniowych:
- Ugniatanie poprzeczne.
- Ugniatanie esowate.
- Ugniatanie ze skręceniem.
- Przełamywanie.
Podstawowe techniki to: ugniatanie chwytem przesuwanym, czyli "falą" i .
- Szczypcowe (przesuwanie części fala).
- Punktowe (Uciski punktowe).
- Ugniatanie okrężne.
Inne chwyty ugniatania (odmiany):
- Zwijanie - wykonujemy na powierzchniach płaskich; przy dużej ilości tkanki tłuszczowej, przy osłabionych mięśniach.
- Wałkowanie - wykonujemy na kończynach (zwłaszcza ramieniu i udzie). W przypadku osłabionych mięśni przy urazach, przy kruchości włośniczek i chorobach obwodowych naczyń krwionośnych, powoduje rozluźnienie bardzo napiętych mięśni.
- Zruszanie - wykonujemy w okolicach gdzie trudno jest chwycić mięśnie (np. mięśnie przykręgosłupowe, na plecach, okolica międzyżebrowa).
- Rolowanie.
- Piłowanie.
- Śrubowanie, przyśrubowanie.
Czasami wyróżnia się również tego rodzaju ugniatanie [5]:
- Ugniatanie kleszczowe.
- Ugniatanie przepychające.
- Ugniatanie punktowe.
- Ugniatanie szczypcowe.
- Ugniatanie nożycowe.
Uciski
Uciski (uciskanie) często przypisuje się ugniatania pionowego, ale uciski (uciskanie) – są ruchami podobnymi do ugniatania z tym że wykonuje się je jednocześni i mają one charakter ruchu przepychającego. Zadaniem tych ruchów jest przesunięcie produktów przemiany materii do głównych węzłów limfatycznych w celu szybszego ich wydalenia z organizmu:
- Uciski naprzemienne (działają pobudzająco).
- Uciski jednoczesne (działają rozluźniająco).
W zależności od kierunku wykonania wyróżniamy [6]:
- Uciski (uciskania) podłużne,
- Uciski (uciskania) poprzeczne,
- Uciski (uciskania) punktowe lub miejscowe.
W zależności od tego jaką powierzchnią dłoni masażysta wykonuje masaż wyróżniamy [6]:
- Uciski (uciskania) kciukiem,
- Uciski (uciskania) kciukami,
- Uciski (uciskania) III palcem w masażu twarzy,
- Uciski (uciskania) II i III palcem w masażu twarzy,
- Uciski (uciskania) czterema palcami „czwórką”,
- Uciski (uciskania) pięcioma palcami całą dłonią jedną ręką „piątką”,
- Uciski (uciskania) całymi dłońmi oburącz „dziesiątką”,
- Uciski (uciskania) kłębem,
- Uciski (uciskania) kłębami,
- Uciski (uciskania) nasadą dłoni.
W terminologii masażu klasycznego wyróżnia się także następujące rodzaje ucisków:
- Uciski dłoniowe okrężne.
- Uciski falujące.
- Uciski stopą.
- Uciski koszyczkowe (I, II, V-go palca) palcami od I do V łączymy razem, pomiędzy palce chwytamy palec pacjenta, uciskamy jednocześnie w kierunku proksymalnym [6].
Oklepywanie
Technika masażu polegająca na uderzaniu przez masażystę w tkanki masowane (100-300 ruchуw na minutę). Ze względu na szybkość wykonania:
- Szybkie (250-300 ud /min.
- Wolne (100-120 ud / min).
Podział ze względu na rodzaj chwytu:
- Miotełkowe, jodełkowe, wachlarzowe.
- Piąstkowe, pуłpiąstkowe.
- Pudełeczko.
- Szponiaste.
- karatowe (karate), siekające (siekane), tasakowanie.
- Widelcowe, fortepianowe.
- Grzbietowo - paliczkowe.
- Miseczkowe, łуżeczkowe.
- Bajerek, szczypczyki.
- Opuszkami palców.
- Półiąstkowe.
- Wymiatanie.
Zmiana pobudliwości ośrodkowego układu nerwowego:
- Lekkie oklepywanie (opuszkami, lekka miotełka) - działa uspokajająco i znieczulająco.
- Oklepywanie średnie - pobudza tkankę nerwową i mięśniową.
- (Średnie) Silne oklepywanie (miotełka, wachlarzowe, słabe pуłpiąstkowe i łуżeczkowe) - działa pobudzająco.
- Bardzo silne oklepywanie (karate, siekanie, piąstkowe) - hamuje lub znosi reakcje ze strony OUN.
Wibracja
Ruchy w czasie wibracji wykonujemy góra-dół, a nie na boki, częstotliwość drgań ok. 20 – 40 drgań / sekundę. Wyróżniamy wibrację:
- Labilną – wykonuje się wzdłuż przebiegu nerwu, włókien mięśniowych , naczyń obwodowych. Najczęściej stosowana wzdłuż kręgosłupa. Rozluźnia napięte mięśnie.
- Stabilną – najczęściej stosuje się na punkty bolesne, w miejscu wyjścia nerwu obwodowego w mięśniu wykonujemy w czasie 5 – 20 s.
Ze względu na sposуb wykonania dzielimy na:
- Wibrację pionową (pośrednia – działanie uspokajające lub bezpośrednia – działa pobudzająco na układ mięśniowy i nerwowy).
- Wibracja podłużna (działanie pobudzające).
- Wibracja poprzeczna (działanie uspokajające).
Podział ze względu na siłę:
- Wibracja słaba (działanie uspokajające, relaksujące).
- Wibracja silna (działanie pobudzające – zwiększa napięcie mięśni).
W terminologii masażu klasycznego wyróżnia się także następujące rodzaje wibracji:
- Wibracja pośrednia.
- Wibracja bezpośrednia.
- Wibracja pneumatyczna.
- Wibracja przyrządowa.
- Wibracja punktowa.
- Wibracja ręczna.
- Wibracja z rozcieraniem.
Roztrząsanie
Ta technika polega na przekazywaniu tkankom masowanym za pomocą rąk masażysty drgań mechanicznych o dużej amplitudzie i małej częstotliwości drgań – w przeciwieństwie do wibracji.
- Wykonywane spokojnie i delikatnie – działa uspokajająco.
- Wykonywane energicznie działa pobudzająco.
Wyciskanie
Wyciskanie to technika podobna do głaskania głębokiego.
Wyciskanie wykonuje się ruchami:
- Jednostajnymi.
- Pulsacyjnymi.
Możemy wyciskanie wykonywać:
- Kciukiem.
- Całą dłonią obejmującym chwytem oraz wszystkimi palcami.
Często stosuje się ruch wspomagany oraz ruchy naprzemienne.
Wałkowanie
Sposoby wykonania wałkowania:
- Powoli - działanie rozluźniające.
- Energicznie - działanie pobudzające.
Piłowanie
Wstrząsanie i otrząsanie
Wstrząsanie i otrząsanie [1] sprzyja równomiernemu rozprzestrzenianiu się płynu międzytkankowego, wpływa uspokajająco na centralny układ nerwowy. Wstrząsanie i otrząsanie rozluźnia mięśnie, nierzadko wykonuje się je po intensywnym ugniataniu czy w stanach zwiększonego napięcia mięśni, np. w masażu przedstartowym, międzywysiłkowym. W czasie wykonywania ruchu mięsień powinien być rozluźniony, co uzyskuje się poprzez takie ułożenie masowanych części ciała, aby przyczepy mięśnia czy grupy mięśniowej poddanej zabiegowi były odpowiednio do siebie zbliżone. Otrząsanie wykonuje się, układając jedną lub dwie dłonie na części masowanej i potrząsa się mięśniem, przesuwając dłonie w górę i w dół. Wstrząsanie polega na tym, że chwyta się masowaną część ciała w jedną lub obie dłonie, a następnie potrząsa się tą częścią ciała w różnych kierunkach [1].
Wstrząsanie ma wpływ na tkanki:
- Powierzchowny – po przez działanie pośrednie - wstrząsanie całą kończyną. Wykonujemy po uprzednim wymasowaniu całej kończyny.
- Głęboki – po przez działanie bezpośrednie – wstrząsanie dłonią masażysty. Ruch wykonujemy poprzecznie do włókien mięśniowych, dłoń masażysty powinna przylegać do powierzchni tkanki masowanej całą swoją powierzchnią.
Tempo ruchów (30 - 300) ma duże znaczenia w masażu sportowym.
Głaskanie końcowe
Techniki pobudzające, rozluźniające i rozciągnięce
Pobudzająco na mięśnie działają:
- I ntensywne rozcierania, np. grzebykowe,
- Ugniatanie poprzeczne,
- Uciski naprzemienne,
- Ugniatanie „esowate”,
- Ugniatanie ze skręceniem,
- Energiczne „mieszenie”.
Rozluźniająco na mięśnie działają:
- Głaskania,
- Delikatne podłużne rozcierania,
- Ugniatanie podłużne,
- Uciski jednoczesne,
- Delikatne i powolne „mieszenie”.
Do technik, ktуre powodują rozciągnięcie włуkien mięśniowych, zaliczamy:
- Ugniatanie poprzeczne,
- Ugniatanie „esowate”,
- Ugniatanie ze skręceniem.
Źródła (Bibliografia)
- Ryszard Pawelec, Edyta Szczuka, Wojciech Laber. Metodyka masażu w odnowie biologicznej. - Wrocław: AGIW, 2011.
- Monika Gwardzik. Masaż - teoria i praktyka. Podręcznik dla masażystów i fizjoterapeutów. - Warszawa: ESAN, 2016.
- Tadeusz Kasperczyk, Leszek Magiera, Dariusz Mucha. Masaż z elementami rehabilitacji. Pod redakcją Roberta Walaszka. - Kraków: Rehabilitacja medyczna, 2001.
- Adam Zborowski. Masaż klasyczny. - Kraków: AZ, 2000.
- Leszek Magiera. Leksykon masażu i terminów komplementarnych. - Kraków: Bio-Styl, 2001.
- Dariusz Kierepka. Technik masażysta. Wykonywanie masażu poszczególnych części ciała. Poradnik dla ucznia. - Radom: Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, 2007.
