Masaż tensegracyjny
Z M.O.W.A.
MOWA : Język polski | Света-Мова | Русский язык
Masaż tensegracyjny (літ. Тэнсэграцыйны масаж, рус. Тенсеграционный массаж) opiera swoje założenia na koncepcji tensegracji, która zakłada, że tkanki miękkie poprzez kompresję lub rozciąganie oddziałują wzajemnie na siebie. Tensegracja oznacza dokładnie integralność. Problemy i dysfunkcje pacjenta rozpatruje się całościowo, zwraca uwagę nie tylko na miejsce bólu, ale na rozkład napięć w całym ciele. Masaż tensegracyjny polega na wykonywaniu ucisków (miejsce i siłę ucisku dobiera fizjoterapeuta indywidualnie do stanu pacjenta), zabieg rozpoczyna się od miejsc najodleglejszych od źródła dolegliwości.
Układ mięśnia najszerszego grzbietu
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Warga zewnętrzna grzebienia talerza kości biodrowej.
- Boczna powierzchnia wyrostka kolczystego Th5, Th6, Th7.
- Boczna powierzchnia kości piętowej.
- Kość grochowata.
Skład i podukłady układu najszerszego grzbietu:
- Warga zewnętrzna grzebienia talerza kości biodrowej.
- Boczna powierzchnia wyrostka kolczystego Th5, Th6, Th7.
- Boczna powierzchnia kości piętowej.
- Kość grochowata.
Masaż układu mięśnia najszerszego grzbietu.
- Troczek górny mięśni strzałkowych: głaskanie, rozcieranie.
- Przegroda międzymięśniowa tylna podudzia: głaskanie, rozcieranie.
- Tylna część pasma biodrowo-piszczelowego: głaskanie, rozcieranie.
- Powierzchowna warstwa mięśnia pośladkowego wielkiego: ugniatanie.
- Rozcięgno dłoniowe, mięśnie kłębu kciuka i kłębika palca małego: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień zginacz łokciowy i promieniowy nadgarstka, mięsień dłoniowy długi: gła- skanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przyśrodkowa ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień najszerszy grzbietu: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu bocznej części kolana, w miejscu przyczepu pasma biodrowo piszczelowego,
- bólu na tylno-bocznej części grzebienia talerza biodrowego,
- bólu na wyrostku kolczystym Th6-Th7,
- bólu na nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej (łokieć golfisty),
- zaburzenia funkcji nerwu łokciowego i tętnicy łokciowej (zaburzenia czucia, zaburzenia funkcji zginaczy przedramienia).
Układ mięśnia piersiowego większego
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Grzebień guzka większego kości ramiennej.
- Powierzchnia przyśrodkowa kolca biodrowego przedniego górnego.
- Guzowatość pierwszej kości śródstopia i kości klinowatej przyśrodkowej.
Skład i podukłady układu piersiowego większego
- Grzebień guzka większego kości ramiennej.
- Powierzchnia przyśrodkowa kolca biodrowego przedniego górnego.
Więzadło pachwinowe: rozcieranie punktowe na kolcu biodrowym przednim górnym. Mięsień naprężacz powięzi szerokiej uda: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Guzowatość pierwszej kości śródstopia i kości klinowatej przyśrodkowej.
Mięsień piersiowy większy: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie. Powięź powierzchowna brzucha: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie. Więzadło pachwinowe: rozcieranie punktowe na kolcu biodrowym przednim górnym.
Mięsień naprężacz powięzi szerokiej uda: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie. Przednia część pasma biodrowo-piszczelowego: głaskanie, rozcieranie. Przegroda międzymięśniowa przednia podudzia: głaskanie, rozcieranie. Mięsień strzałkowy długi i krótki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Masaż układu mięśnia piersiowego większego.
- Mięsień strzałkowy długi i krótki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa przednia podudzia: głaskanie, rozcieranie.
- Przednia część pasma biodrowo-piszczelowego: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień naprężacz powięzi szerokiej uda: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Więzadło pachwinowe: rozcieranie punktowe na kolcu biodrowym przednim górnym.
- Powięź powierzchowna brzucha: głaskanie, przemieszczanie, rolowanie.
- Mięsień czworoboczny grzbietu, część wstępująca, poprzeczna i zstępująca: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień naramienny, część tylna i przednia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień pochyły przedni: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień piersiowy większy: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu w okolicy kości klinowatej przyśrodkowej i guzowatości I kości śródstopia, bólu w okolicy głowy kości strzałkowej,
- bólu w obrębie pachwiny z zaburzeniami czucia na przednio-bocznej powierzchni uda w wyniku ucisku nerwu skórno-bocznego uda przez więzadło pachwinowe,
- bólu na grzebieniu guzka większego kości ramiennej (może promieniować na brzeg boczny łopatki,
- bólu barku.
- ład mięśnia zębatego przedniego.
Układ mięśnia zębatego przedniego
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Kąt górny łopatki.
- Wyrostek kruczy łopatki.
- Guzek większy kości ramiennej.
- Górna powierzchnia krętarza większego kości udowej.
- (Nad)Kłykieć boczny kości ramiennej.
Skład i podukłady układu mięśnia zębatego przedniego
- Kąt górny łopatki.
- Mięsień zębaty przedni (Część górna - przyczep: Kąt górny łopatki): przemieszczanie).
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień równoległoboczny mniejszy: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień dźwigacz łopatki (przyczep): głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- (Mięsień obly mniejszy (przyczep): glaskanie, rozcieranie, ugniatanie).
- (Mięsień najszerszy grzbietu ma przyczep, ale nie tutaj nie pracujemy)
- Wyrostek kruczy łopatki.
- Mięsień zębaty przedni (Część górna - przyczep: Kąt górny łopatki): przemieszczanie).
- Mięsień piersiowy mniejszy: przemieszczanie.
- Mięsień kruczo-ramienny: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień dwugłowy ramienia (Głowa krótka): głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Guzek większy kości ramiennej.
- Mięsień zębaty przedni (Pozostała część): przemieszczanie).
- Mięsień równoległoboczny większy: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień podgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień obly mniejszy (przyczep: Kąt górny łopatki): glaskanie, rozcieranie, ugniatanie).
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- (Nad)Kłykieć boczny kości ramiennej.
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień naramienny, część środkowa: glaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa boczna ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień ramienno-promieniowy i odwracacz przedramienia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Prostownik promieniowy krótki i długi nadgarstka, Prostownik łokciowy nadgarstka, Prostownik palca małego, Prostownik palców i Mięsień łokciowy.
- Górna powierzchnia krętarza większego kości udowej.
- Mięsień zębaty przedni: przemieszczanie).
- Mięsień czworoboczny lędźwi: punktowe rozcieranie stroną boczną dłoni pomiędzy talerzem biodrowym a zebrami.
- Mięsień biodrowy: punktowe rozcieranie na krętarzu mniejszym kości udowej.
- Mięsień gruszkowaty: ugniatanie.
- Mięsień pośladkowy średni: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
Masaż układu mięśnia zębatego przedniego Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Mięsień pośladkowy średni: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Więzadło biodrowo-lędźwiowe: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień biodrowy: punktowe rozcieranie na krętarzu mniejszym kości udowej.
- Mięsień gruszkowaty: ugniatanie.
- Powięź piersiowo-lędźwiowa: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień czworoboczny lędźwi: punktowe rozcieranie stroną boczną dłoni pomiędzy talerzem biodrowym a zebrami.
- Mięsień ramienno-promieniowy i odwracacz przedramienia: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Przegroda międzymięśniowa boczna ramienia: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień naramienny, część środkowa: glaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień nadgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień obly mniejszy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień podgrzebieniowy: glaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień równoległoboczny większy i mniejszy: głaskanie, rozcieranie.
- Mięsień dźwigacz łopatki: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień zębaty przedni: przemieszczanie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu na krętarzu większym,
- zaburzenia funkcji tętnicy pośladkowej górnej i dolnej (zaburzenie ukrwienia mięśni pośladkowych, zaburzenie ukrwienia nerwu kulszowego),
- bólu w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, nasilającego się przy próbie wyprostowania się (ból spowodowany wzmożonym napięciem spoczynkowym mięśnia czworobocznego lędźwi i mięśnia biodrowo-lędźwiowego),
- zaburzenia funkcji nerwu promieniowego przebijającego się przez przegrodę między- mięśniową boczną ramienia,
- uczucia niemożności wykonania głębszego wdechu w wyniku zwiększonego napięcia mięśnia zębatego,
- zaburzenia ukrwienia mięśnia naramiennego (spowodowane uciskiem tętnicy okala-
- jącej przedniej ramienia przez mięsień kruczo-ramienny),
- uczucia kłucia w przedniej części klatki piersiowej z bólem pod obojczykiem i osła bieniem w kończynie górnej oraz zaburzeniem czucia w dole pachowym (z powodu
- podrażnienia unerwiającego tę okolicę nerwu mięśniowo-skórnego).
- bólu na kącie górnym łopatki,
- bólu na guzku większym kości ramiennej,
- bólu na guzkach tylnych wyrostków poprzecznych C1-C4,
- bólu na nadkłykciu bocznym kości ramiennej (łokieć tenisisty) i ewentualnego mrowienia powierzchni grzbietowych dwóch pierwszych palców ręki (w wyniku zaburzenia funkcji nerwu promieniowego, którego gałązka głęboka przebiega pod mięśniem odwracaczem przedramienia),
- bólu w obrębie barku z ewentualnym zaburzeniem czucia w okolicy naramiennej (z powodu podrażnienia nerwu pachowego przebiegającego w pobliżu mięśni obłych).
Układ więzadła krzyżowo-guzowego
Ocena palpacyjna i badanie stanu układu:
- Boczna pow. kości krzyżowej.
- Kolec biodrowy tylny górny.
- Kresa chropawa kości udowej.
- Kresa karkowa dolna kości potylicznej.
Skład i podukłady układu więzadła krzyżowo-guzowego
- Boczna pow. kości krzyżowej.
- Kolec biodrowy tylny górny.
- Kresa chropawa kości udowej.
- Kresa karkowa dolna kości potylicznej.
Masaż układu więzadła krzyżowo-guzowego:
- Mięsień pośladkowy wielki: ugniatanie.
- Mięsień dwugłowy uda, półścięgnisty, półbłoniasty: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień przywodziciel wielki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień podkolanowy: rozcieranie.
- Mięsień brzuchaty łydki: głaskanie, rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięsień prostownik grzbietu (mięsień najdłuższy i pasmo biodrowo-żebrowe): gła- skanie, przemieszczanie rolowanie, rozcieranie, ugniatanie.
- Mięśnie pochyłe: rozcieranie.
- Więzadło krzyżowo-guzowe: głaskanie, rozcieranie.
Zaburzenie rozkładu napięcia w tym układzie może prowadzić do:
- bólu po stronie przyśrodkowej kolana (z powodu wzmożonego napięcia mięśni przy- wodzących oraz półbłoniastego i półścięgnistego; dodatkowo okolica przyśrodkowa kolana jest ukrwiona przez gałązkę stawową tętnicy udowej, której funkcja jest zależna od stanu napięcia spoczynkowego mięśnia przywodziciela wielkiego),
- zwiększenia napięcia mięśni pochyłych (będących przedłużeniem mięśnia biodrowo- -żebrowego), co prowadzić może do zaburzenia przepływu krwi w obrębie tętnicy podobojczykowej i żyły podobojczykowej,
- bólu z tyłu kolana (z powodu napięcia mięśnia podkolanowego),
- bólu w okolicy kości krzyżowej i kolca biodrowego tylnego górnego, szczególnie podczas skłonu,
- bolesności na dolnych żebrach, w miejscu przyczepu pasma biodrowo-żebrowego,
- bólu w okolicy potylicznej głowy.
- tendencji do napadowego kurczu w łydkach i uczucia zimnych stóp, związanych ze zmniejszeniem przepływu krwi przez naczynia przebijające się przez kanał przy- wodzicieli, lub w konsekwencji zwiększenia tonusu mięśnia płaszczkowatego, przez który przebija się tętnica piszczelowa tylna,
- bólu okolicy wyrostków poprzecznych czterech dolnych kręgów szyjnych,
- zaburzenia funkcji nerwów splotu ramiennego, tętnicy podobojczykowej i żyły podobojczykowej, biegnących pomiędzy mięśniami pochyłymi,
- bólu w obrębie kręgosłupa,
- bolesności na żebrach i mostku (spowodowanej wzrostem napięcia mięśni dźwigaczy zeber i zaburzeniem funkcji nerwów międzyżebrowych, które przechodzą pod tymi mięśniami).
Zasady masażu tensegracyjnego
- Zasada warstwowości – zastosowanie technik na struktury położone głębiej lub bardziej powierzchownie zależne jest od stanu pacjenta. Ostre dolegliwości wymagają technik powierzchownych, natomiast dolegliwości mniej nasilone pozwalają na zastosowanie głębszych technik.
- Zasada dozowania bodźca – dobór technik oraz ich intensywności zależny jest od stanu pacjenta. Podczas masażu tensegracyjnego nie należy prowokować nasilania dolegliwości bólowych, a wręcz przeciwnie (należy dążyć do ich wyciszania).
- Zasada kolejności opracowywania struktur – w stanach dużego nasilenia dolegliwości bólowych, terapia rozpoczyna się od opracowania tkanek wykazujących mniejsze nasilenie pod kątem napięcia i bólu. W stanach łagodniejszych opracowany powinien zostać cały układ mięśniowo-powięziowo-więzadłowy.
- Zasada kierunkowości – podczas masażu tensegracyjnego techniki wykonywane są zgodnie z przebiegiem naczyń żylnych i limfatycznych.
Bibliografia
- Andrei Zhalevich. ŚwiatoRazumienie. - Wrocław, 2023.
- Monika Gwardzik. Masaż - teoria i praktyka. Podręcznik dla masażystów i fizjoterapeutów. - Warszawa: ESAN, 2016.
- Krzysztof Kassolik, Waldemar Andrzejewski. Masaż tensegracyjny. - Wrocław: MedPharm, 2014.
- Andrzejewski W., Kassolik K., Ocena palpacyjna pacjenta w masażu tensegracyjnym, Fizjoterapia, 4/2009.
- Kassolik K., Andrzejewski W., Masaż tensegracyjny, Fizjoterapia, 1/2010.
- Kassolik K., Andrzejewski W., Trzęsicka E., Charlton G.; Anatomiczne uzasadnienie wykorzystania zasady tensegracji w masażu / Fizjoterapia Polska, MEDSPORTPRESS, 2007; 3(4); Vol. 7, 332-343.
